સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાઓની (જેમ કે GPSC, તલાટી, બિન-સચિવાલય ક્લાર્ક વગેરે) તૈયારી કરતા વિદ્યાર્થીઓ માટે 'દિન વિશેષ' અથવા 'આજનો ઈતિહાસ' એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ વિષય છે. આજે 10 જુલાઈ છે. ભારત અને વિશ્વના ઈતિહાસમાં 10 જુલાઈનો દિવસ વિજ્ઞાન, રમતગમત, રાજનીતિ અને ક્રાંતિની દૃષ્ટિએ ખૂબ જ અગત્યનો છે. આજના દિવસે ભારતમાં અંગ્રેજો સામે પ્રથમ સૈન્ય વિદ્રોહ થયો હતો, વિજ્ઞાન જગતના મહાન શોધકનો જન્મ થયો હતો અને ક્રિકેટ જગતના દિગ્ગજ ખેલાડીનો પણ આજે જન્મદિવસ છે. ચાલો, 10 જુલાઈના ઇતિહાસ વિશે ઐતિહાસિક અને પરીક્ષાલક્ષી માહિતી વિસ્તારપૂર્વક મેળવીએ.

🐟 1. રાષ્ટ્રીય મત્સ્ય કિસાન દિવસ (National Fish Farmers Day)

દર વર્ષે 10 જુલાઈના રોજ સમગ્ર ભારતમાં 'રાષ્ટ્રીય મત્સ્ય કિસાન દિવસ' મનાવવામાં આવે છે.

• ઇતિહાસ અને મહત્વ: આ દિવસની ઉજવણી 10 જુલાઈ 1957 ની એક ઐતિહાસિક વૈજ્ઞાનિક સિદ્ધિને બિરદાવવા માટે કરવામાં આવે છે. આજના જ દિવસે ભારતીય વૈજ્ઞાનિકો ડૉ. હીરાલાલ ચૌધરી અને ડૉ. કે. એચ. અલીકુન્હી દ્વારા ઓડિશાના અંગુલ ખાતે પ્રથમ વખત ભારતીય મેજર કાર્પ (Indian Major Carps) માછલીઓનું સફળતાપૂર્વક 'ઇન્ડ્યુસ્ડ બ્રીડિંગ' (પ્રેરિત પ્રજનન) કરવામાં આવ્યું હતું.
• ઉદ્દેશ્ય: આ શોધના કારણે માછલીઓના ઈંડા માટે કુદરતી સ્ત્રોતો પરની નિર્ભરતા ઘટી ગઈ અને ભારતમાં 'નીલી ક્રાંતિ' (Blue Revolution) તથા અંતર્દેશીય જળચરઉછેર (Inland Aquaculture) નો મજબૂત પાયો નંખાયો. દેશની ખાદ્ય સુરક્ષા અને ગ્રામીણ રોજગારી વધારવામાં મત્સ્ય ખેડૂતોના અદભુત યોગદાનને સન્માનવા આ દિવસ ઉજવાય છે.

☀️ 2. વૈશ્વિક ઊર્જા સ્વતંત્રતા દિવસ (Global Energy Independence Day)

10 જુલાઈએ વિશ્વભરમાં 'વૈશ્વિક ઊર્જા સ્વતંત્રતા દિવસ' પણ મનાવવામાં આવે છે. આ દિવસનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય નવીનીકરણીય ઊર્જા (Renewable Energy) જેમ કે સૌર ઊર્જા (Solar), પવન ઊર્જા (Wind) અને ગ્રીન એનર્જીના ઉપયોગને પ્રોત્સાહન આપવાનો છે, જેથી પરંપરાગત અશ્મિભૂત ઇંધણ (Fossil Fuels) પરની નિર્ભરતા ઘટાડી શકાય અને પર્યાવરણનું રક્ષણ કરી શકાય.

⚔️ 3. વેલ્લોરનો સિપાહી વિદ્રોહ (Vellore Mutiny - 1806)

ભારતીય સ્વાતંત્ર્ય સંગ્રામના ઇતિહાસમાં 10 જુલાઈ 1806 નો દિવસ અત્યંત મહત્વનો છે. આ દિવસે તમિલનાડુના વેલ્લોર કિલ્લામાં બ્રિટિશ ઈસ્ટ ઈન્ડિયા કંપની સામે ભારતીય સિપાહીઓએ પ્રથમ મોટો અને હિંસક સશસ્ત્ર વિદ્રોહ કર્યો હતો.

🎂 4. પ્રખ્યાત વ્યક્તિઓના જન્મ (Birth Anniversaries)

⚡ નિકોલા ટેસ્લા (Nikola Tesla):

આધુનિક વીજળીના જનક અને વિશ્વના સૌથી મહાન શોધકોમાંના એક નિકોલા ટેસ્લાનો જન્મ 10 જુલાઈ 1856 ના રોજ ઑસ્ટ્રિયન સામ્રાજ્યના સ્મિલજન ગામમાં થયો હતો. તેમણે 'ઓલ્ટરનેટિંગ કરંટ' (Alternating Current - AC) વીજ પુરવઠા પ્રણાલીની ડિઝાઇન આપી હતી. ચુંબકીય પ્રવાહની ઘનતા માપવાના એકમને તેમના સન્માનમાં 'ટેસ્લા' (Tesla) નામ આપવામાં આવ્યું છે.

🏏 સુનીલ ગાવસ્કર (Sunil Gavaskar):

ભારતીય ક્રિકેટના દિગ્ગજ ઓપનિંગ બેટ્સમેન અને પૂર્વ કેપ્ટન સુનીલ મનોહર ગાવસ્કરનો જન્મ 10 જુલાઈ 1949 ના રોજ મુંબઈમાં થયો હતો. 'લિટલ માસ્ટર' તરીકે જાણીતા ગાવસ્કર ટેસ્ટ ક્રિકેટના ઇતિહાસમાં 10,000 રનનો આંકડો પાર કરનાર વિશ્વના સૌપ્રથમ બેટ્સમેન છે. તેમણે 125 ટેસ્ટ મેચો રમીને 34 સદી સાથે કુલ 10,122 રન બનાવ્યા હતા.

🛡️ રાજનાથ સિંહ (Rajnath Singh):

ભારતના વર્તમાન સંરક્ષણ મંત્રી અને ભારતીય જનતા પાર્ટી (BJP) ના વરિષ્ઠ નેતા રાજનાથ સિંહનો જન્મ પણ 10 જુલાઈ 1951 ના રોજ ઉત્તર પ્રદેશમાં થયો હતો.

📜 5. અન્ય ઐતિહાસિક ઘટનાઓ અને અવસાન

📊 પરીક્ષા લક્ષી માહિતી (Rapid Revision Table)

---