📅 20 સપ્ટેમ્બર દિન વિશેષ : રેલવે પ્રોટેક્શન ફોર્સ (RPF) સ્થાપના દિવસ, આંતરરાષ્ટ્રીય કોસ્ટલ ક્લીનઅપ ડે અને વૈશ્વિક ઇતિહાસ – Sunday Exam

“સુરક્ષા અને પર્યાવરણનો સમન્વય: જ્યારે ૨૦ સપ્ટેમ્બરે રેલવે મુસાફરોની રક્ષા અને સમુદ્ર કિનારાઓની સફાઈનો સંકલ્પ લેવાયો!”

તારીખ: ૨૦ સપ્ટેમ્બર
આ દિવસ ભારતીય રેલવેની સંપત્તિ તથા મુસાફરોની સુરક્ષા કરતા જવાનોના સમર્પણ અને દરિયાઈ પર્યાવરણના જતન માટે વૈશ્વિક સજાગતાનો અનોખો સમન્વય છે. આ લેખનો મુખ્ય હેતુ વાચકો અને વિદ્યાર્થીઓને 'રેલવે પ્રોટેક્શન ફોર્સ (RPF) સ્થાપના દિવસ', દરિયાઈ કિનારા સફાઈ અભિયાન અને આંતરરાષ્ટ્રીય ઘટનાઓથી માહિતગાર કરવાનો છે.

📜 ઇતિહાસ અને ઉત્પત્તિ (History & Origin)

🛡️ રેલવે પ્રોટેક્શન ફોર્સ (RPF) સ્થાપના દિવસ (૧૯૮૫): ૨૦ સપ્ટેમ્બર ૧૯૮૫ ના રોજ 'રેલવે પ્રોટેક્શન ફોર્સ એક્ટ, ૧૯૫૭' માં સુધારો કરીને RPF ને ભારત સંઘનું સત્તાવાર સશસ્ત્ર દળ (Armed Force of the Union) ઘોષિત કરવામાં આવ્યું હતું. તેથી દર વર્ષે ૨૦ સપ્ટેમ્બરને 'RPF રાઇઝિંગ ડે' તરીકે ઉજવવામાં આવે છે.

🌊 આંતરરાષ્ટ્રીય કોસ્ટલ ક્લીનઅપ ડે (International Coastal Cleanup Day): સપ્ટેમ્બર માસના ત્રીજા શનિવારે (જે ઘણીવાર ૨૦ સપ્ટેમ્બરની આસપાસ આવે છે) વિશ્વભરના દરિયા કિનારાઓમાંથી પ્લાસ્ટિક અને કચરો દૂર કરવા વૈશ્વિક અભિયાન ચલાવવામાં આવે છે.

🎯 મુખ્ય હેતુ અને ઉજવણી

દર વર્ષે ૨૦ સપ્ટેમ્બર ના રોજ રાષ્ટ્રીય સ્તરે 'RPF સ્થાપના દિવસ' અને પર્યાવરણ સંસ્થાઓ દ્વારા 'દરિયાઈ કિનારા સફાઈ દિવસ' તરીકે આ તારીખ ઉજવાય છે, જેના મુખ્ય ઉદ્દેશ્યો નીચે મુજબ છે:

રેલવે સંપત્તિ, મહિલા મુસાફરો અને બાળકોની સુરક્ષામાં RPF ના જવાનોની નિષ્ઠા અને બલિદાનને બિરદાવવું.
દરિયાઈ જીવસૃષ્ટિને પ્લાસ્ટિક પ્રદૂષણથી બચાવવા અને નાગરિકોમાં સ્વચ્છતા પ્રત્યે જાગૃતિ લાવવી.

🌟 મહત્વ અને વર્તમાન વર્ષની થીમ

રાષ્ટ્રીય અને સૈન્ય મહત્વ: RPF દેશના સૌથી મોટા પરિવહન નેટવર્ક (ભારતીય રેલવે) ની અહોરાત્ર રક્ષા કરે છે અને 'ઓપરેશન અમાનત', 'ઓપરેશન આહટ' (માનવ તસ્કરી રોકવા) દ્વારા હજારો લોકોની મદદ કરે છે.
પર્યાવરણીય મહત્વ: સમુદ્ર કિનારાઓની સફાઈ દ્વારા દરિયાઈ પક્ષીઓ અને જળચર જીવોના અસ્તિત્વનું રક્ષણ થાય છે.

🎨 મધ્યસ્થ થીમ: રેલવે મંત્રાલય અને પર્યાવરણ સંસ્થાઓ દ્વારા આજના દિવસ માટે જે મુખ્ય વિષય કેન્દ્રમાં રાખવામાં આવે છે તે છે: "રેલવે સુરક્ષામાં સેવા અને સમર્પણ, તથા પ્લાસ્ટિક મુક્ત દરિયાઈ કિનારા".

🚨 RPF ના મુખ્ય અભિયાનો (Major RPF Initiatives)

ઓપરેશન માતૃશક્તિ: ટ્રેનોમાં મહિલા મુસાફરોને કટોકટી વખતે તબીબી અને સુરક્ષા સહાય પૂરી પાડવી.
ઓપરેશન અમાનત: મુસાફરોના ખોવાયેલા સામાનને ટ્રેક કરીને સુરક્ષિત રીતે પરત સોંપવો.
ઓપરેશન નન્હે ફરીસ્તે: સ્ટેશનો પરથી ભટકેલા કે અનાથ બાળકોને બચાવીને સુરક્ષિત આશ્રય આપવો.

🌍 ભારતમાં ઉજવણી અને પ્રવૃત્તિઓ

ભારતમાં ઉજવણી: ભારતીય રેલવેના તમામ ઝોન અને RPF ટ્રેનિંગ સેન્ટર્સ પર આજના દિવસે પરેડ, શૌર્ય પ્રદર્શન અને મેડલ વિતરણ સમારોહ યોજાય છે. ભારતીય કોસ્ટ ગાર્ડ (ICG) અને સ્થાનિક યુવાનો દ્વારા ગુજરાત સહિત દેશના તમામ દરિયાકાંઠે સફાઈ ઝુંબેશ ચલાવવામાં આવે છે. GPSC, CCE અને UPSC ની તૈયારી કરતા પ્લેટફોર્મ્સ પર ભારતના આંતરિક સુરક્ષા દળો, રેલવે બજેટ-ઇતિહાસ અને દરિયાઈ પ્રદૂષણ સંબંધી કાયદાઓ પર વિશેષ ઓનલાઈન કસોટીઓ યોજાય છે.

સામાન્ય પ્રવૃત્તિઓ: શાળાઓ અને કોલેજોમાં "રેલવે સુરક્ષા અને નાગરિકોની ફરજો" પર નિબંધ અને વક્તૃત્વ સ્પર્ધા, દરિયાકાંઠાના વિસ્તારોમાં એનસીસી અને એનએસએસ કેડેટ્સ દ્વારા પ્લાસ્ટિક મુક્તિ રેલીઓ તથા સોશિયલ મીડિયા પર #RPFRisingDay, #CoastalCleanupDay અને #IndianRailways હેશટેગ દ્વારા જાગૃતિ ફેલાવવામાં આવે છે.

💡 રસપ્રદ અને ઓછા જાણીતા તથ્યો (Interesting Facts)

RPF નું સત્તાવાર સૂત્ર: RPF નું સત્તાવાર સૂત્ર "યશો લભસ્વ" (જશ/યશ પ્રાપ્ત કરો) છે.
૧૮૫૭ ના સંગ્રામનો મોટો વળાંક: ૨૦ સપ્ટેમ્બર ૧૮૫૭ ના રોજ ૧૮૫૭ ના સ્વતંત્રતા સંગ્રામ દરમિયાન બ્રિટિશ સેનાએ દિલ્હી પર પુનઃ કબજો કર્યો હતો અને આખરી મુગલ બાદશાહ બહાદુરશાહ ઝફરની ધરપકડ કરી હતી.
૨૦ સપ્ટેમ્બર ૧૭૯૨ ના રોજ ફ્રાન્સમાં 'નેશનલ કન્વેન્શન' ની સ્થાપના થઈ, જેણે પાછળથી ફ્રેંચ રાજાશાહીનો અંત આણી ફ્રાન્સને પ્રજાસત્તાક ઘોષિત કર્યું.
૨૦ સપ્ટેમ્બર ૧૯૪૬ ના રોજ પંજાબના પ્રખ્યાત લેખક અને પત્રકાર ખુશવંત સિંહ નો જન્મ થયો હતો.

👤 મહત્વપૂર્ણ વ્યક્તિઓ અને સંસ્થાઓ

રેલવે પ્રોટેક્શન ફોર્સ (RPF): રેલવે મંત્રાલય હેઠળ કાર્યરત સર્વોચ્ચ સશસ્ત્ર દળ.
ભારતીય કોસ્ટ ગાર્ડ (ICG): ભારતના દરિયાઈ વિસ્તારો અને કિનારાઓની રક્ષા કરતી સંસ્થા.
બહાદુરશાહ ઝફર: ૧૮૫૭ ના સંગ્રામના પ્રતીકાત્મક નેતા અને અંતિમ મુગલ શાસક.

🚀 આજના સમયમાં પ્રાસંગિકતા અને નાગરિક ફરજ

રેલવે સુરક્ષા અને બ્લૂ ઇકોનોમી: ડિજિટલાઇઝેશનના યુગમાં ટ્રેનોમાં મહિલાઓની સુરક્ષા અને સાયબર ક્રાઇમ અટકાવવામાં RPF ની ભૂમિકા અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે. ઉપરાંત, દરિયાઈ કિનારાઓને પ્રદૂષણ મુક્ત રાખવા એ દેશના દરિયાઈ પ્રવાસન (Coastal Tourism) અને બ્લૂ ઇકોનોમી માટે અત્યંત પ્રાસંગિક છે.
આપણે શું કરી શકીએ? ટ્રેનમાં મુસાફરી કરતી વખતે રેલવે સંપત્તિને નુકસાન ન પહોંચાડવું, ઈમરજન્સી હેલ્પલાઇન (૧૩૯) નો સાચો ઉપયોગ કરવો, દરિયાકિનારે પ્રવાસ કરતી વખતે પ્લાસ્ટિકનો કચરો કે ગંદકી ન ફેંકવી તથા સુરક્ષા દળોના જવાનોની કઠિન ફરજ પ્રત્યે સન્માનજનક દ્રષ્ટિકોણ રાખવો.

💬 "સેવા, સુરક્ષા અને સમર્પણ એ જ રાષ્ટ્રના સશસ્ત્ર દળોનો સાચો ધર્મ છે." — અજ્ઞાત

💬 "સમુદ્ર એ પૃથ્વીનું હૃદય છે; જો હૃદય પ્રદૂષિત થશે તો સમગ્ર પર્યાવરણ જોખમમાં મુકાશે." — અજ્ઞાત

💬 "રેલવે એ દેશની જીવનડોર છે, અને તેની સુરક્ષા એ દરેક નાગરિકની પ્રાથમિક ફરજ છે." — અજ્ઞાત

❓ વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો (FAQs)

પ્રશ્ન ૧: 'RPF સ્થાપના દિવસ' (RPF Rising Day) દર વર્ષે ક્યારે ઉજવાય છે?
ઉત્તર: દર વર્ષે ૨૦ સપ્ટેમ્બર ના રોજ ઉજવવામાં આવે છે.

પ્રશ્ન ૨: RPF ને કયા વર્ષે ભારત સંઘનું સત્તાવાર સશસ્ત્ર દળ બનાવવામાં આવ્યું હતું?
ઉત્તર: વર્ષ ૧૯૮૫ માં બનાવવામાં આવ્યું હતું.

પ્રશ્ન ૩: RPF નો ઈમરજન્સી રેલવે હેલ્પલાઇન નંબર કયો છે?
ઉત્તર: રેલવેની એકીકૃત હેલ્પલાઇન નંબર ૧૩૯ છે.

પ્રશ્ન ૪: ૧૮૫૭ ના સંગ્રામ દરમિયાન દિલ્હીમાં અંતિમ મુગલ બાદશાહ બહાદુરશાહ ઝફરની ધરપકડ ક્યારે થઈ હતી?
ઉત્તર: ૨૦ સપ્ટેમ્બર ૧૮૫૭ ના રોજ થઈ હતી.

પ્રશ્ન ૫: RPF નું સત્તાવાર ધ્યેય વાક્ય (Motto) શું છે?
ઉત્તર: RPF નું ધ્યેય વાક્ય "યશો લભસ્વ" છે.

🏁 ઉપસંહાર (Conclusion)

૨૦ સપ્ટેમ્બરની તારીખ આપણને દેશની સંપત્તિ અને નાગરિકોની સુરક્ષામાં અહોરાત્ર તૈનાત રહેતા જવાનો (RPF) નો અહેસાસ કરાવે છે, તો બીજી તરફ દરિયાઈ પર્યાવરણને સ્વચ્છ અને સુરક્ષિત રાખવાનો સચોટ સંદેશ આપે છે. સુરક્ષા અને સ્વચ્છતાનો આ સમન્વય જ સક્ષમ રાષ્ટ્ર નિર્માણનો માર્ગ પ્રશસ્ત કરે છે. સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાના વિદ્યાર્થીઓ માટે ભારતીય રેલવેનો ઇતિહાસ, સુરક્ષા દળોનું માળખું અને દરિયાઈ પર્યાવરણના મુદ્દાઓને સાંકળીને અભ્યાસ કરવા માટે આ એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ દિવસ છે.

📢 Sunday Exam સત્તાવાર શૈક્ષણિક નોટિસ

Sunday Exam એ ગુજરાતના સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાના ઉમેદવારો માટે ૧૦૦% એક્ઝામ-ઓરિએન્ટેડ અને સચોટ 'દિન વિશેષ' અને કરંટ અફેર્સ પૂરું પાડતું વિશ્વસનીય શૈક્ષણિક પ્લેટફોર્મ છે. જો તમને આ આર્ટિકલમાં કોઈ પણ પ્રકારની ફેક્ચ્યુઅલ ક્ષતિ જણાય, તો ઉમેદવારો સત્વરે અમારા સત્તાવાર મેઈલ આઈડી sunadyexambyguru@gmail.com પર મેઈલ કરીને વહીવટી જાણ કરી શકે છે.

📌 સંદર્ભો (References): રેલવે મંત્રાલય, ભારત સરકાર (Ministry of Railways - RPF Official Portal) | ભારતીય કોસ્ટ ગાર્ડ અને પર્યાવરણ મંત્રાલય સત્તાવાર અહેવાલો | NCERT/GCERT ધોરણ ૧૧ અને ૧૨ ના આધુનિક ભારતનો ઇતિહાસ અને પર્યાવરણ વિજ્ઞાનના પાઠ્યપુસ્તકો.

📲 ફ્રી જનરલ નોલેજ પીડીએફ, રોજગાર સમાચાર અને ડેઇલી કરંટ અફેર્સ ક્વિઝ માટે અત્યારે જ જોડાઓ:

💬 Join Sunday Exam WhatsApp Community

SUNDAY EXAM

Menu