તારીખ: 09 ડિસેમ્બર
આ દિવસ સંયુક્ત રાષ્ટ્ર (UN) દ્વારા ભ્રષ્ટાચાર નાબૂદી અને પારદર્શક શાસન માટે 'આંતરરાષ્ટ્રીય ભ્રષ્ટાચાર વિરોધી દિવસ', ભારતના બંધારણીય ઇતિહાસમાં પ્રથમ બંધારણ સભાની બેઠક અને ક્રાંતિકારીઓ તથા રાજકીય નેતાઓની સ્મૃતિ તરીકે જાણીતો છે. આ લેખનો મુખ્ય હેતુ વાચકો અને વિદ્યાર્થીઓને 'આંતરરાષ્ટ્રીય ભ્રષ્ટાચાર વિરોધી દિવસ', બંધારણ સભાની પ્રથમ બેઠકનો ઇતિહાસ અને 09 ડિસેમ્બરના ઐતિહાસિક બનાવોથી માહિતગાર કરવાનો છે.

📜 ઇતિહાસ અને ઉત્પત્તિ (History & Origin)

🎯 મુખ્ય હેતુ અને ઉજવણી

દર વર્ષે 09 ડિસેમ્બર ના રોજ વૈશ્વિક સ્તરે સંયુક્ત રાષ્ટ્ર (UNODC), કેન્દ્રીય સતર્કતા આયોગ (CVC - ભારત) અને સંસદીય સંસ્થાઓ દ્વારા આ તારીખ ગૌરવપૂર્વક મનાવાય છે, જેના મુખ્ય ઉદ્દેશ્યો નીચે મુજબ છે:

• સમાજ અને શાસન વ્યવસ્થામાંથી ભ્રષ્ટાચાર દૂર કરી પ્રામાણિકતા, પારદર્શિતા અને જવાબદેહી લાવવી.
• ભારતીય બંધારણના નિર્માણની ઐતિહાસિક મુસાફરી અને લોકશાહીના પાયાને યાદ કરવો.

🌟 મહત્વ અને વર્તમાન વર્ષની થીમ

સામાજિક અને આર્થિક મહત્વ: ભ્રષ્ટાચાર દેશના વિકાસ અને ગરીબોના અધિકારોને નુકસાન પહોંચાડે છે; પારદર્શક શાસન જ સાચો વિકાસ લાવી શકે છે.
બંધારણીય મહત્વ: 9 ડિસેમ્બર 1946 ના દિવસે વિશ્વના સૌથી મોટા લિખિત બંધારણના નિર્માણનો વિધિવત પ્રારંભ થયો હતો.

🛡️ ભારતીય ભ્રષ્ટાચાર વિરોધી સંસ્થા (Central Vigilance Commission)

🌍 ભારતમાં ઉજવણી અને પ્રવૃત્તિઓ

ભારતમાં ઉજવણી: કેન્દ્રીય સતર્કતા આયોગ (CVC) અને સેન્ટ્રલ બ્યુરો ઓફ ઇન્વેસ્ટિગેશન (CBI) દ્વારા ભ્રષ્ટાચાર વિરોધી જાગૃતિ કાર્યક્રમો યોજાય છે. સંસદ ભવનમાં બંધારણ સભાના પ્રથમ દિવસની યાદમાં વિશેષ પ્રદર્શન યોજાય છે. GPSC, CCE અને UPSC ની તૈયારી કરતા પ્લેટફોર્મ્સ પર ભારતીય બંધારણ સભાની સ્થાપના, કેબિનેટ મિશન પ્લાન 1946, CVC, RTI Act 2005 અને UNCAC નીતિઓ પર વિશેષ ઓનલાઈન કસોટીઓ યોજાય છે.

સામાન્ય પ્રવૃત્તિઓ: શાળાઓ અને કોલેજોમાં "ભ્રષ્ટાચાર મુક્ત ભારત" અને "ભારતીય બંધારણ સભાનો ઇતિહાસ" પર નિબંધ, વક્તૃત્વ અને ક્વિઝ સ્પર્ધા, પ્રામાણિકતાની શપથ (Integrity Pledge) લેવાના કાર્યક્રમો તથા સોશિયલ મીડિયા પર #AntiCorruptionDay, #ConstituentAssembly1946, #UNCAC, #UnitedAgainstCorruption અને #CVCIndia હેશટેગ દ્વારા તથ્યો શેર કરવામાં આવે છે.

💡 રસપ્રદ અને ઓછા જાણીતા તથ્યો (Interesting Facts)

• પ્રથમ બેઠકની સભ્ય સંખ્યા: 09 ડિસેમ્બર 1946 ની પ્રથમ બંધારણ સભાની બેઠકમાં 211 સભ્યોએ ભાગ લીધો હતો (મુસ્લિમ લીગે આ બેઠકનો બહિષ્કાર કર્યો હતો).
• હોમાઈ વ્યારાવાલા જન્મદિન: 09 ડિસેમ્બર 1913 ના રોજ ભારતના પ્રથમ મહિલા ફોટોગ્રાફર હોમાઈ વ્યારાવાલા (Homai Vyarawalla) નો જન્મ નવસારી (ગુજરાત) ખાતે થયો હતો.
• કમ્પ્યુટર માઉસનું પ્રથમ પ્રદર્શન: 09 ડિસેમ્બર 1968 ના રોજ ડગ્લાસ એન્જેલબાર્ટે પ્રથમ વાર જાહેર ક્ષેત્રે કમ્પ્યુટર 'માઉસ' (Computer Mouse) અને હાઇપરટેક્સ્ટની ટેકનોલોજીનું પ્રદર્શન કર્યું હતું.
• 09 ડિસેમ્બર 1946 ના રોજ જ ભારતીય રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસના વરિષ્ઠ નેતા સોનિયા ગાંધીનો જન્મ થયો હતો.

👤 મહત્વપૂર્ણ વ્યક્તિઓ અને સંસ્થાઓ

• ડૉ. સચિદાનંદ સિન્હા: બંધારણ સભાના પ્રથમ અસ્થાયી અધ્યક્ષ.
• હોમાઈ વ્યારાવાલા: ભારત પ્રથમ મહિલા ફોટોપત્રકાર (પદ્મવિભૂષણ).
• સીવીસી (CVC): કેન્દ્રીય સતર્કતા આયોગ, ભારત.

🚀 આજના સમયમાં પ્રાસંગિકતા અને નાગરિક ફરજ

ડિજિટલ પારદર્શિતા અને સંસદીય મર્યાદાઓ: સરકારી સેવાઓનું ડિજિટલાઇઝેશન અને ડાયરેક્ટ બેનિફિટ ટ્રાન્સફર (DBT) દ્વારા ભ્રષ્ટાચાર નાબૂદ કરવો શક્ય બન્યો છે. ઉપરાંત, બંધારણ સભાના પ્રથમ દિવસની જેમ જ સંસદમાં શિસ્ત અને દેશહિતના વિચારોને પ્રાધાન્ય આપવું જરૂરી છે.
આપણે શું કરી શકીએ? જીવનમાં ક્યારેય લાંચ ન આપવી કે ન લેવી; ઈમાનદારીની પ્રતિજ્ઞા લેવી, આરટીઆઈ (RTI) અને ડિજિટલ સેવાઓનો ઉપયોગ કરી તંત્રમાં પારદર્શિતા લાવવામાં યોગદાન આપવું તથા ભારતીય બંધારણ સભાની પ્રથમ બેઠકના ઇતિહાસ વિશે NCERT પુસ્તકોમાંથી વાંચવું.

❓ વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો (FAQs)

---