તારીખ: 18 July
આ દિવસ દક્ષિણ આફ્રિકાના પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ અને નોબેલ શાંતિ વિજેતા નેલ્સન મંડેલાનો આંતરરાષ્ટ્રીય દિવસ (Nelson Mandela International Day - 2009), બ્રિટિશ સમ્રાટ દ્વારા 'ભારતીય સ્વતંત્રતા કાયદા 1947' ને મંજૂરી (Royal Assent - 1947) તથા તમિલનાડુ રાજ્યના નામકરણનો દિવસ માટે જાણીતો છે. આ લેખનો મુખ્ય હેતુ વાચકો અને વિદ્યાર્થીઓને નેલ્સન મંડેલાનું જીવન દર્શન, રંગભેદ વિરોધી આંદોલન, ભારતીય સ્વતંત્રતા કાયદો 1947, સંસદીય ઇતિહાસ અને 18 July ના ઐતિહાસિક બનાવોથી માહિતગાર કરવાનો છે.

📜 ઇતિહાસ અને ઉત્પત્તિ (History & Origin)

🎯 મુખ્ય હેતુ અને ઉજવણી

દર વર્ષે 18 July ના રોજ વૈશ્વિક અને રાષ્ટ્રીય સ્તરે સંયુક્ત રાષ્ટ્ર (UN), દક્ષિણ આફ્રિકા સરકાર, કેન્દ્રીય સંસ્કૃતિ મંત્રાલય તથા તમિલનાડુ સરકાર દ્વારા આ તારીખ મનાવાય છે, જેના મુખ્ય ઉદ્દેશ્યો નીચે મુજબ છે:

• સમાજમાંથી રંગભેદ, અસમાનતા, ગરીબી અને ભેદભાવ દૂર કરી શાંતિ, માનવ અધિકાર અને લોકશાહી મૂલ્યોની સ્થાપના કરવી.
• નેલ્સન મંડેલાના "67 વર્ષ સાર્વજનિક સેવા" ના સ્મરણરૂપે નાગરિકોને દિવસમાંથી 67 મિનિટ (67 Minutes) સમાજ સેવા માટે ફાળવવાનો સંકલ્પ કરાવવો.

🌟 મહત્વ અને વર્તમાન વર્ષની થીમ

વૈશ્વિક અને માનવ અધિકાર મહત્વ: નેલ્સન મંડેલા (જેમને પ્યારથી 'મડિબા' કહેવાય છે) એ 27 વર્ષ જેલમાં વિતાવ્યા છતાં અહિંસા અને ક્ષમા દ્વારા દક્ષિણ આફ્રિકામાં રંગભેદ (Apartheid) નો અંત આણ્યો હતો. તેમને 1990 માં 'ભારત રત્ન' અને 1993 માં 'નોબેલ શાંતિ પુરસ્કાર' મળ્યો હતો.
રાષ્ટ્રીય અને બંધારણીય મહત્વ: 18 જુલાઈ 1947 ના રોજ પસાર થયેલા કાયદા હેઠળ બ્રિટિશ સંસદે ભારત અને પાકિસ્તાન નામના બે સ્વતંત્ર દેશો બનાવવાની અને 15 ઓગસ્ટ 1947 થી ભારત પરનો પોતાનો તમામ અધિકાર સમાપ્ત કરવાની જોગવાઈ કરી હતી.

⏱️ '67 મિનિટની સેવા' (67 Minutes of Service)

🌍 ભારતમાં ઉજવણી અને પ્રવૃત્તિઓ

ભારતમાં ઉજવણી: સંયુક્ત રાષ્ટ્ર માહિતી કેન્દ્રો (UNIC India) અને શૈક્ષણિક સંસ્થાઓમાં મંડેલાના જીવન અને ગાંધીવાદી મૂલ્યો પર પરિસંવાદો યોજાય છે. તમિલનાડુ રાજ્યમાં 'તમિલનાડુ દિવસ' નિમિત્તે સાંસ્કૃતિક કાર્યક્રમો યોજાય છે. GPSC, CCE અને UPSC ની તૈયારી કરતા પ્લેટફોર્મ્સ પર Nelson Mandela (Bharat Ratna 1990), Indian Independence Act 1947 (Royal Assent 18 July), Clement Attlee, Lord Mountbatten અને Tamil Nadu Renaming 1967 પર વિશેષ ઓનલાઈન કસોટીઓ યોજાય છે.

સામાન્ય પ્રવૃત્તિઓ: આજના દિવસે ઓછામાં ઓછી 67 મિનિટ કોઈ ગરીબ, અનાથ કે પર્યાવરણીય પ્રવૃત્તિ માટે સ્વેચ્છાએ સેવા આપવી, શાળાઓ અને કૉલેજોમાં "નેલ્સન મંડેલા: આફ્રિકાના મહાત્મા ગાંધી" અને "1947 નો ભારતીય સ્વતંત્રતા કાયદો" પર વક્તૃત્વ અને નિબંધ સ્પર્ધા યોજાય છે તથા સોશિયલ મીડિયા પર #MandelaDay #NelsonMandela #67Minutes #IndianIndependenceAct1947 #RoyalAssent #TamilNaduDay અને #HumanRights હેશટેગ દ્વારા તથ્યો શેર કરવામાં આવે છે.

💡 રસપ્રદ અને ઓછા જાણીતા તથ્યો (Interesting Facts)

• ભારત રત્ન સન્માન: નેલ્સન મંડેલા 'ભારત રત્ન' (1990) મેળવનાર સર્વપ્રથમ બિન-ભારતીય નાગરિક પૈકીના એક હતા (ખાન અબ્દુલ ગફાર ખાન બાદ બીજા બિન-ભારતીય).
• ISRO રોહિણી સેટેલાઇટ લોન્ચ (1980): 18 July 1980 ના રોજ ભારતીય અવકાશ સંશોધન સંસ્થા (ISRO) એ તેના પ્રથમ સ્વદેશી સેટેલાઇટ લોન્ચ વહાન SLV-3 દ્વારા 'રોહિણી' (RS-1) સેટેલાઇટનું સફળ લોન્ચિંગ કર્યું હતું, જેનાથી ભારત સ્પેસ ક્લબમાં સામેલ થયો. (પ્રોજેક્ટ ડાયરેક્ટર: ડૉ. એ. પી. જે. અબ્દુલ કલામ)
• મેન કામ્ફ પ્રકાશન (1925): 18 July 1925 ના રોજ એડોલ્ફ હિટલરે તેનું આત્મકથનાત્મક પુસ્તક 'મેન કામ્ફ' (Mein Kampf) પ્રકાશિત કર્યું હતું.
• નેલ્સન મંડેલાને 27 વર્ષ સુધી રોબેન આઇલેન્ડ (Robben Island) અને પોલ્સમૂર જેલમાં કેદ રાખવામાં આવ્યા હતા.

👤 મહત્વપૂર્ણ વ્યક્તિઓ અને સંસ્થાઓ

• નેલ્સન મંડેલા: દક્ષિણ આફ્રિકાના પ્રથમ અશ્વેત રાષ્ટ્રપતિ, શાંતિ દૂત અને 'ભારત રત્ન' વિજેતા.
• જ્યોર્જ છઠ્ઠા (King George VI): 1947 ના ભારતીય સ્વતંત્રતા કાયદાને મંજૂરી આપનાર બ્રિટિશ સમ્રાટ.
• ISRO / UN: પ્રમુખ વૈશ્વિક અને રાષ્ટ્રીય સંસ્થાઓ.

🚀 આજના સમયમાં પ્રાસંગિકતા અને નાગરિક ફરજ

વંશીય સમાનતા અને ક્ષમા: વિશ્વના વિવિધ ભાગોમાં ચાલતા રંગભેદ, જાતિવાદ અને અસહિષ્ણુતા સામે અહિંસક માર્ગે અવાજ ઉઠાવવો. ઉપરાંત, બદલાની ભાવના છોડીને ક્ષમા અને સંવાદ દ્વારા આંતરરાષ્ટ્રીય અને સામાજિક વિવાદો ઉકેલવા એ સમયની માંગ છે.
આપણે શું કરી શકીએ? આજના દિવસે નેલ્સન મંડેલાની આત્મકથા 'Long Walk to Freedom' વાંચવી, ભારતીય સંસદીય ઇતિહાસમાં 18 જુલાઈ 1947 ની શાહી મંજૂરી અને તેના કાયદાકીય પરિણામો વિશે વિગતવાર અભ્યાસ કરવો તથા સમાજમાં ગરીબ અને વંચિત બાળકોના સશક્તિકરણ માટે 67 મિનિટનું યોગદાન આપવું.

❓ વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો (FAQs)

---