તારીખ: 20 ડિસેમ્બર
આ દિવસ સંયુક્ત રાષ્ટ્ર (UN) દ્વારા ગરીબી નાબૂદી અને વિવિધતામાં એકતા પ્રોત્સાહિત કરવા માટે 'આંતરરાષ્ટ્રીય માનવ એકતા દિવસ', મહાન સામાજિક સુધારક અને સ્વચ્છતાના સંદેશવાહક સંત ગાડગે બાબાની પુણ્યતિથિ તથા ભારતમાં મતાધિકારની વય 21 થી ઘટાડીને 18 વર્ષ કરવાના બંધારણીય નિર્ણયના ઇતિહાસ તરીકે જાણીતો છે. આ લેખનો મુખ્ય હેતુ વાચકો અને વિદ્યાર્થીઓને 'માનવ એકતા દિવસ', સંત ગાડગે બાબાનું સામાજિક પ્રદાન, ભારતીય ચૂંટણી સુધારાઓ અને 20 ડિસેમ્બરના બનાવોથી માહિતગાર કરવાનો છે.

📜 ઇતિહાસ અને ઉત્પત્તિ (History & Origin)

🎯 મુખ્ય હેતુ અને ઉજવણી

દર વર્ષે 20 ડિસેમ્બર ના રોજ વૈશ્વિક સ્તરે સંયુક્ત રાષ્ટ્ર (UN), ભારતમાં સામાજિક ન્યાય અને સશક્તિરણ મંત્રાલય તથા ચૂંટણી પંચ અને સામાજિક સંસ્થાઓ દ્વારા આ તારીખ મનાવાય છે, જેના મુખ્ય ઉદ્દેશ્યો નીચે મુજબ છે:

• વૈશ્વિક સ્તરે ગરીબી, અસમાનતા અને કટોકટી સામે લડવા માટે દેશો વચ્ચે સહકાર અને પરસ્પર એકતા (Solidarity) વધારવી.
• સમાજમાં સ્વચ્છતા, શિક્ષણ અને શ્રમનું મહત્વ સમજાવવું તથા યુવાનોને લોકશાહી પ્રક્રિયામાં સક્રિય બનાવવા.

🌟 મહત્વ અને વર્તમાન વર્ષની થીમ

સામાજિક અને માનવાધિકાર મહત્વ: વૈશ્વિક પડકારો જેવા કે યુદ્ધ, રોગચાળો અને ગરીબી સામે વિજય મેળવવા માટે માનવજાતની એકતા અનિવાર્ય છે.
બંધારણીય અને લોકશાહી મહત્વ: મતાધિકારની વય 18 વર્ષ થવાથી ભારતની યુવા પેઢીને દેશના ભવિષ્ય અને સરકાર નિર્માણમાં સીધી ભાગીદારી મળી.

🧼 સ્વચ્છતા અને સંત ગાડગે બાબા (Sant Gadge Baba)

🌍 ભારતમાં ઉજવણી અને પ્રવૃત્તિઓ

ભારતમાં ઉજવણી: મહારાષ્ટ્ર અને સમગ્ર દેશમાં સંત ગાડગે બાબાના જીવન અને સ્વચ્છતા અભિયાન પર વિશેષ કાર્યક્રમો યોજાય છે. ભારતીય ચૂંટણી પંચ (ECI) દ્વારા યુવા મતદારો માટે જાગૃતિ કાર્યક્રમો યોજાય છે. GPSC, CCE અને UPSC ની તૈયારી કરતા પ્લેટફોર્મ્સ પર 61મો બંધારણીય સુધારો 1988, અનુચ્છેદ 326 (મતાધિકાર), સંયુક્ત રાષ્ટ્રના ટકાઉ વિકાસ લક્ષ્યાંકો (SDG 1: No Poverty) અને સામાજિક સુધારા ચળવળ પર વિશેષ ઓનલાઈન કસોટીઓ યોજાય છે.

સામાન્ય પ્રવૃત્તિઓ: શાળાઓ અને કોલેજોમાં "માનવ એકતા અને ભાઈચારો" તથા "સંત ગાડગે બાબા અને સ્વચ્છ ભારત" પર નિબંધ, વક્તૃત્વ અને સ્વચ્છતા અભિયાન, જરૂરિયાતમંદોને કપડાં અને અન્નદાન કરવાના સમાજસેવા કાર્યક્રમો તથા સોશિયલ મીડિયા પર #HumanSolidarityDay, #SantGadgeBaba, #61stConstitutionalAmendment, #VotingAge18 અને #PovertyEradication હેશટેગ દ્વારા તથ્યો શેર કરવામાં આવે છે.

💡 રસપ્રદ અને ઓછા જાણીતા તથ્યો (Interesting Facts)

• અનુચ્છેદ 326 માં સુધારો: ભારતીય બંધારણના અનુચ્છેદ 326 (Article 326) માં સુધારો કરીને મતાધિકારની વયમર્યાદા 21 થી ઘટાડીને 18 વર્ષ કરવામાં આવી હતી (જે માર્ચ 1989 થી અમલી બની).
• મકાઉની ચાઇનાને સોંપણી: 20 ડિસેમ્બર 1999 ના રોજ પોર્ટુગલે મકાઉ (Macau) નો કબજો ચીનને સોંપ્યો હતો, જેનાથી એશિયામાં યુરોપીયન વસાહતીવાદનો અંત આવ્યો હતો.
• અમરાવતી યુનિવર્સિટીનું નામાભિધાન: નાગપુર યુનિવર્સિટીનું નામ સંત ગાડગે બાબાના સન્માનમાં 'રાષ્ટ્રસંત તુકડોજી મહારાજ નાગપુર યુનિવર્સિટી' સાથે સાંકળીને અમરાવતી યુનિવર્સિટીનું નામ 'સંત ગાડગે બાબા અમરાવતી યુનિવર્સિટી' રાખવામાં આવ્યું છે.
• 20 ડિસેમ્બર 1971 ના રોજ ઝુલફિકાર અલી ભુટ્ટો પાકિસ્તાનના રાષ્ટ્રપતિ બન્યા હતા (1971 ના યુદ્ધમાં પાકિસ્તાનની હાર પછી).

👤 મહત્વપૂર્ણ વ્યક્તિઓ અને સંસ્થાઓ

• સંત ગાડગે બાબા: મહારાષ્ટ્રના પ્રખ્યાત સામાજિક સુધારક અને સ્વચ્છતા પ્રણેતા.
• રાજીવ ગાંધી: 61મા બંધારણીય સુધારા દ્વારા યુવાનોને મતાધિકાર આપનાર ભારતના પૂર્વ પ્રધાનમંત્રી.
• યુએનડીપી (UNDP): સંયુક્ત રાષ્ટ્ર વિકાસ કાર્યક્રમ.

🚀 આજના સમયમાં પ્રાસંગિકતા અને નાગરિક ફરજ

માનવતા, સહાનુભૂતિ અને સ્વચ્છ ભારત: આપત્તિઓ, આબોહવા પરિવર્તન અને આર્થિક મંદીના સમયમાં એકબીજાને મદદ કરવાની ભાવના મજબૂત કરવી જરૂરી છે. ઉપરાંત, સંત ગાડગે બાબાનો સ્વચ્છતાનો સંદેશ આજે ગ્રામીણ અને શહેરી ભારતમાં સ્વચ્છ ભારત અભિયાન માટે સૌથી વધુ પ્રાસંગિક છે.
આપણે શું કરી શકીએ? પોતાના વિસ્તાર કે સોસાયટીમાં સ્વચ્છતા જાળવવામાં સક્રિય યોગદાન આપવું, 18 વર્ષની ઉંમર પૂર્ણ થતાં જ મતદાર યાદીમાં નામ નોંધાવી જવાબદાર નાગરિક બનવું તથા કોઈ ગરીબ કે જરૂરિયાતમંદ વ્યક્તિની મદદ કરી માનવ એકતાનો પરિચય આપવો.

❓ વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો (FAQs)