તારીખ: 21 નવેમ્બર
આ દિવસ માહિતી, મનોરંજન અને વૈશ્વિક સંચારના સશક્ત માધ્યમ 'ટેલિવિઝન' ના મહત્વને બિરદાવવાનો, સમુદ્રી જીવસૃષ્ટિ અને માછીમારોની આજીવિકાને સમર્પિત 'વિશ્વ મત્સ્યોદ્યોગ દિવસ' મનાવવાનો તથા ભારત રત્ન ડૉ. સી. વી. રામનની પુણ્યતિથિનો વિશેષ દિવસ છે. આ લેખનો મુખ્ય હેતુ વાચકો અને વિદ્યાર્થીઓને 'વિશ્વ ટેલિવિઝન દિવસ', 'વિશ્વ મત્સ્યોદ્યોગ દિવસ', સર સી. વી. રામન પુણ્યતિથિ અને 21 નવેમ્બરના ઐતિહાસિક બનાવોથી માહિતગાર કરવાનો છે.

📜 ઇતિહાસ અને ઉત્પત્તિ (History & Origin)

🎯 મુખ્ય હેતુ અને ઉજવણી

દર વર્ષે 21 નવેમ્બર ના રોજ વૈશ્વિક સ્તરે સંયુક્ત રાષ્ટ્ર (UN), પ્રસાર ભારતી, મત્સ્યોદ્યોગ મંત્રાલય અને વૈજ્ઞાનિક સંસ્થાઓ દ્વારા આ તારીખ ગૌરવપૂર્વક મનાવાય છે, જેના મુખ્ય ઉદ્દેશ્યો નીચે મુજબ છે:

• ટેલિવિઝનને માત્ર મનોરંજન નહીં પરંતુ લોકશાહી, જ્ઞાન અને વૈશ્વિક શાંતિના પ્રસારનું માધ્યમ બનાવવું.
• સુસંગત અને ટકાઉ મત્સ્યોદ્યોગ (Sustainable Fishing) ને પ્રોત્સાહન આપી દરિયાઈ પરિસ્થિતિકી (Marine Ecosystem) નું રક્ષણ કરવું.

🌟 મહત્વ અને વર્તમાન વર્ષની થીમ

સંચાર અને સામાજિક મહત્વ: ટેલિવિઝન દ્વારા વિશ્વના કોઈપણ ખૂણે બનતી ઘટના સત્વરે કરોડો લોકો સુધી પહોંચે છે.
આર્થિક મહત્વ: ભારતમાં દરિયાકાંઠાના રાજ્યો માટે મત્સ્યોદ્યોગ (Blue Economy) રોજગારી અને જીડીપી (GDP) માં મોટું યોગદાન આપે છે.

🌊 સરકારી યોજના (PMMSY)

🌍 ભારતમાં ઉજવણી અને પ્રવૃત્તિઓ

ભારતમાં ઉજવણી: કેન્દ્રીય મત્સ્યોદ્યોગ, પશુપાલન અને ડેરી મંત્રાલય દ્વારા ઉત્કૃષ્ટ કામગીરી કરતા માછીમારો અને રાજ્યોને રાષ્ટ્રીય પુરસ્કારો આપવામાં આવે છે. દૂરદર્શન (Doordarshan) અને પ્રસાર ભારતી દ્વારા વિશેષ ડોક્યુમેન્ટ્રી પ્રસારિત થાય છે. GPSC, CCE અને UPSC ની તૈયારી કરતા પ્લેટફોર્મ્સ પર બ્લુ રિવોલ્યુશન (મત્સ્ય ક્રાંતિ), પ્રધાનમંત્રી મત્સ્ય સંપદા યોજના (PMMSY), રામન ઈફેક્ટ અને માસ મીડિયાના વિકાસ પર વિશેષ ઓનલાઈન કસોટીઓ યોજાય છે.

સામાન્ય પ્રવૃત્તિઓ: શાળાઓમાં "ટેલિવિઝનની સમાજ પર સકારાત્મક અને નકારાત્મક અસરો" અને "દરિયાઈ સૃષ્ટિનું રક્ષણ" પર નિબંધ અને વક્તૃત્વ સ્પર્ધા, માછીમાર સમુદાયો માટે દરિયાઈ સુરક્ષા અને આધુનિક બોટ ટેકનોલોજી અંગેની કાર્યશાળાઓ તથા સોશિયલ મીડિયા પર #WorldTelevisionDay, #WorldFisheriesDay, #CVRaman, #BlueEconomy અને #PMMSY હેશટેગ દ્વારા તથ્યો શેર કરવામાં આવે છે.

💡 રસપ્રદ અને ઓછા જાણીતા તથ્યો (Interesting Facts)

• ભારતીય સ્પેસ પ્રોગ્રામની શરૂઆત: 21 નવેમ્બર 1963 ના રોજ ભારતે કેરળના થુમ્બા (Thumba) ખાતેથી પોતાનું પ્રથમ સાઉન્ડિંગ રોકેટ (Nike-Apache) અવકાશમાં લોન્ચ કરીને ભારતીય સ્પેસ પ્રોગ્રામની ઐતિહાસિક શરૂઆત કરી હતી.
• ભારતમાં TV ની શરૂઆત: ભારતમાં ટેલિવિઝનની શરૂઆત 15 સપ્ટેમ્બર 1959 ના રોજ નવી દિલ્હીથી પ્રાયોગિક ધોરણે થઈ હતી.
• મત્સ્ય ઉત્પાદનમાં સ્થાન: વિશ્વમાં ચીન પછી ભારત બીજા ક્રમનો સૌથી મોટો મત્સ્ય ઉત્પાદક દેશ છે.
• 21 નવેમ્બર 1921 ના રોજ પ્રિન્સ ઓફ વેલ્સની ભારત મુલાકાત વખતે કોંગ્રેસ દ્વારા સમગ્ર દેશમાં હડતાળ પાડવામાં આવી હતી.

👤 મહત્વપૂર્ણ વ્યક્તિઓ અને સંસ્થાઓ

• સર સી. વી. રામન: પ્રખ્યાત ભારતીય નોબેલ પુરસ્કાર વિજેતા ભૌતિકશાસ્ત્રી.
• મત્સ્યોદ્યોગ મંત્રાલય: ભારત સરકારનું મત્સ્ય કલ્યાણ અને આજીવિકા વિભાગ.
• દૂરદર્શન (Doordarshan): ભારતનું જાહેર સેવા પ્રસારક રાષ્ટ્રીય TV નેટવર્ક.

🚀 આજના સમયમાં પ્રાસંગિકતા અને નાગરિક ફરજ

જવાબદાર મીડિયા અને સમુદ્રી પ્રદૂષણ: ઓટીટી (OTT) અને ટીવી ચેનલોના યુગમાં ભ્રામક અને સંવેદનશીલ સામગ્રી અટકાવી જ્ઞાનવર્ધક માહિતી આપવી જરૂરી છે. ઉપરાંત, પ્લાસ્ટિક અને કેમિકલ વેસ્ટથી દરિયાઈ જીવોને થતું નુકસાન અટકાવવું એ પર્યાવરણ માટે અગત્યનું છે.
આપણે શું કરી શકીએ? ટીવી અને સ્ક્રીન ટાઇમ મર્યાદિત કરી જ્ઞાનવર્ધક કાર્યક્રમો જોવા, પ્લાસ્ટિકનો કચરો નદી કે સમુદ્રમાં ન ફેંકવો તથા ડૉ. સી. વી. રામનની શોધો અને ભારતના સ્પેસ વિજ્ઞાનના પ્રારંભિક ઇતિહાસ વિશે વાંચવું.

❓ વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો (FAQs)

---