તારીખ: 26 May
આ દિવસ ભારતના ભૂતપૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ અને 'મિસાઇલ મેન' ડૉ. એ.પી.જે. અબ્દુલ કલામ ની સ્વિટ્ઝર્લેન્ડ મુલાકાતની યાદમાં ઉજવાતો 'સ્વિટ્ઝર્લેન્ડનો રાષ્ટ્રીય વિજ્ઞાન દિવસ' (2006), 2014 માં પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદી નો પ્રથમ શપથગ્રહણ સમારોહ તથા ભારતીય સ્વાતંત્ર્ય સંગ્રામના મહત્વપૂર્ણ બનાવો માટે જાણીતો છે. આ લેખનો મુખ્ય હેતુ વાચકો અને વિદ્યાર્થીઓને વૈશ્વિક સ્તરે ભારતીય વૈજ્ઞાનિકોનું સન્માન, આધુનિક ભારતીય રાજકીય ઇતિહાસ અને 26 May ના ઐતિહાસિક બનાવોથી માહિતગાર કરવાનો છે.

📜 ઇતિહાસ અને ઉત્પત્તિ (History & Origin)

🎯 મુખ્ય હેતુ અને ઉજવણી

દર વર્ષે 26 May ના રોજ સ્વિટ્ઝર્લેન્ડ સરકાર, વૈજ્ઞાનિક સમુદાય, ભારત સરકારનું સંસ્કૃતિ મંત્રાલય અને શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ દ્વારા આ તારીખ મનાવાય છે, જેના મુખ્ય ઉદ્દેશ્યો નીચે મુજબ છે:

• ડૉ. અબ્દુલ કલામના વૈજ્ઞાનિક દ્રષ્ટિકોણ, માનવતાવાદી વિચારો અને વિજ્ઞાન ક્ષેત્રે આંતરરાષ્ટ્રીય સહયોગને નમન કરવું.
• યુવાનોમાં વિજ્ઞાન, સંશોધન, સ્પેસ સાયન્સ અને ઇનોવેશન પ્રત્યે રુચિ કેળવવી.

🌟 મહત્વ અને વર્તમાન વર્ષની થીમ

વૈશ્વિક અને ગૌરવપૂર્ણ મહત્વ: એક વિદેશી દેશ (સ્વિટ્ઝર્લેન્ડ) ભારતીય રાષ્ટ્રપતિ અને વૈજ્ઞાનિકની યાદમાં પોતાનો રાષ્ટ્રીય વિજ્ઞાન દિવસ ઉજવે તે ભારત માટે અદ્ભુત વૈશ્વિક ગૌરવની ક્ષણ છે.
રાજકીય અને બંધારણીય મહત્વ: 2014 ના શપથગ્રહણે ભારતીય રાજકારણમાં ત્રણ દાયકા પછી પ્રથમ વાર કોઈ એક પક્ષને સ્પષ્ટ બહુમતી આપનારા નવા યુગનો પ્રારંભ કર્યો હતો.

🛸 'IGMDP' અને મિસાઇલ મેન

🌍 ભારતમાં ઉજવણી અને પ્રવૃત્તિઓ

ભારતમાં ઉજવણી: દેશની શાળાઓ, આઈઆઈટી (IITs) અને ISRO/DRDO સેન્ટરોમાં ડૉ. કલામ સ્મૃતિ વ્યાખ્યાન યોજાય છે. સાયન્સ સેન્ટરોમાં વિદ્યાર્થીઓ માટે સાયન્સ એક્ઝિબિશન અને રોબોટિક્સ શોનું આયોજન થાય છે. GPSC, CCE અને UPSC ની તૈયારી કરતા પ્લેટફોર્મ્સ પર ડૉ. અબ્દુલ કલામ, ભારતીય મિસાઇલ કાર્યક્રમ (IGMDP), 2014 ની લોકસભા ચૂંટણી, બરીસાલ પરિષદ 1906 અને 16મી લોકસભા પર વિશેષ ઓનલાઈન કસોટીઓ યોજાય છે.

સામાન્ય પ્રવૃત્તિઓ: ડૉ. કલામનું પુસ્તક 'અગનપંખ' (Wings of Fire) કે 'ઇગ્નાઇટેડ માઇન્ડ્સ' વાંચવું, શાળાઓમાં "ડૉ. અબ્દુલ કલામનું જીવન" અને "વિજ્ઞાન અને માનવતા" પર વક્તૃત્વ અને મોડેલ મેકિંગ સ્પર્ધા તથા સોશિયલ મીડિયા પર #DrAPJAbdulKalam #SwitzerlandScienceDay #MissileMan #WingsOfFire #NarendraModi2014 અને #VandeMataram1906 હેશટેગ દ્વારા તથ્યો શેર કરવામાં આવે છે.

💡 રસપ્રદ અને ઓછા જાણીતા તથ્યો (Interesting Facts)

• સ્વિસ સરકારનો ત્વરિત નિર્ણય: સ્વિટ્ઝર્લેન્ડે ડૉ. કલામની મુલાકાતની તારીખ (26 May) ને તેમના આગમનની થોડી જ મિનિટોમાં રાષ્ટ્રીય વિજ્ઞાન દિવસ તરીકે જાહેર કરી દીધી હતી.
• ISRO નું 3 સેટેલાઇટ લોન્ચિંગ (1999): 26 May 1999 ના રોજ ભારતીય અવકાશ સંશોધન સંસ્થા (ISRO) એ એક સાથે 3 સેટેલાઇટ્સ (IRS-P4, KITSAT-3 અને DLR-TUBSAT) ને સફળતાપૂર્વક કક્ષામાં સ્થાપિત કરીને ક્રાંતિ સર્જી હતી.
• 'ડ્રેક્યુલા' નોવેલ પ્રકાશન (1897): 26 May 1897 ના રોજ બ્રામ સ્ટોકર (Bram Stoker) ની પ્રખ્યાત હોરર નોવેલ 'ડ્રેક્યુલા' (Dracula) પ્રથમ વાર પ્રકાશિત થઈ હતી.
• 1906 માં બરીસાલ ખાતે હાથ ધરાયેલી કોન્ફરન્સ પર અંગ્રેજ પોલીસે હુમલો કર્યો હતો, કારણ કે ત્યાંના યુવાનોએ 'વંદે માતરમ' ગાયું હતું.

👤 મહત્વપૂર્ણ વ્યક્તિઓ અને સંસ્થાઓ

• ડૉ. એ.પી.જે. અબ્દુલ કલામ: ભારત રત્ન, ભારતના 11મા રાષ્ટ્રપતિ અને મહાન વૈજ્ઞાનિક.
• નરેન્દ્ર મોદી: ભારતના પ્રધાનમંત્રી.
• ISRO / DRDO: ભારતની સર્વોચ્ચ વૈજ્ઞાનિક અને સંરક્ષણ સંસ્થાઓ.

🚀 આજના સમયમાં પ્રાસંગિકતા અને નાગરિક ફરજ

વૈજ્ઞાનિક દ્રષ્ટિકોણ અને સ્પેસ ટેકનોલોજી: બંધારણના અનુચ્છેદ 51A(h) મુજબ દરેક નાગરિકમાં વૈજ્ઞાનિક સોચ અને જિજ્ઞાસાવૃત્તિ કેળવવી. ઉપરાંત, ગગનયાન, ચાંદપાર સંશોધન અને સ્વદેશી હથિયાર નિર્માણમાં યુવાનોની ભાગીદારી વધારવી એ સમયની માંગ છે.
આપણે શું કરી શકીએ? બાળકોને વિજ્ઞાન અને અવકાશ વિજ્ઞાન (Space Science) પ્રત્યે પ્રોત્સાહિત કરવા, ડૉ. કલામના પ્રેરણાદાયી વિચારો પોતાના જીવનમાં ઉતારવા અને સમાજસેવામાં યોગદાન આપવું તથા ભારતીય સ્વાતંત્ર્ય સંગ્રામમાં બંગાળના ક્રાંતિકારીઓના યોગદાન વિશે અભ્યાસ કરવો.

❓ વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો (FAQs)

---