તારીખ: 26 ઓક્ટોબર
આ દિવસ ભારતના એકીકરણ અને સંપ્રભુતાનો સૌથી મહત્વપૂર્ણ દિવસ છે, જ્યારે જમ્મુ-કાશ્મીરના મહારાજા હરિહરિ સિંહે ભારત સાથે વિલય પત્ર (Instrument of Accession) પર હસ્તાક્ષર કર્યા હતા. આ લેખનો મુખ્ય હેતુ વાચકો અને વિદ્યાર્થીઓને 'જમ્મુ-કાશ્મીર વિલય દિવસ', સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલની કૂટનીતિ અને 26 ઓક્ટોબરના ઐતિહાસિક બનાવોથી માહિતગાર કરવાનો છે.

📜 ઇતિહાસ અને ઉત્પત્તિ (History & Origin)

🎯 મુખ્ય હેતુ અને ઉજવણી

દર વર્ષે 26 ઓક્ટોબર ના રોજ જમ્મુ-કાશ્મીર કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ અને સમગ્ર ભારતમાં 'વિલય દિવસ' (Accession Day) સત્તાવાર જાહેર રજા અને ગૌરવ સાથે મનાવાય છે, જેના મુખ્ય ઉદ્દેશ્યો નીચે મુજબ છે:

• દેશની અખંડિતતા, એકતા અને સરહદી સુરક્ષા પ્રત્યે નાગરિકોમાં સમર્પણ ભાવના મજબૂત કરવી.
• ભારતના રાજકીય એકીકરણમાં સરદાર પટેલ અને ભારતીય સેનાના બલિદાનને નમન કરવું.

🌟 મહત્વ અને વર્તમાન વર્ષની થીમ

રાષ્ટ્રીય અને બંધારણીય મહત્વ: 26 ઓક્ટોબરના વિલય પત્ર બાદ જમ્મુ-કાશ્મીર કાયદાકીય અને બંધારણીય રીતે ભારતનો અવિભાજ્ય હિસ્સો બન્યું હતું, જેને ભારતીય સેનાએ એરલિફ્ટ થઈને સુરક્ષિત કર્યું હતું.
માનવતાવાદી મહત્વ: રેડ ક્રોસ સોસાયટી દ્વારા યુદ્ધ અને આપત્તિઓ સમયે પીડિતોની નિઃસ્વાર્થ સેવા કરવાનો સંદેશ.

🏛️ ઐતિહાસિક પૃષ્ઠભૂમિ (Historical Context)

🌍 ભારતમાં ઉજવણી અને પ્રવૃત્તિઓ

ભારતમાં ઉજવણી: જમ્મુ અને શ્રીનગર ખાતે સાંસ્કૃતિક કાર્યક્રમો, દેશભક્તિ રેલીઓ અને શહીદ જવાનોને શ્રદ્ધાંજલિ અર્પણ કરાય છે. ભારતીય સશસ્ત્ર દળો દ્વારા ઇન્ફન્ટ્રી ડે (Infantry Day) ની પૂર્વસંધ્યાએ વિશેષ સ્મૃતિ પરેડ યોજાય છે. GPSC, CCE અને UPSC ની તૈયારી કરતા પ્લેટફોર્મ્સ પર જમ્મુ-કાશ્મીરનો ઇતિહાસ, Instrument of Accession, આર્ટિકલ 370 ના સુધારા અને સરદાર પટેલનું યોગદાન વિષય પર વિશેષ ઓનલાઈન કસોટીઓ યોજાય છે.

સામાન્ય પ્રવૃત્તિઓ: શાળાઓમાં "અખંડ ભારત અને જમ્મુ-કાશ્મીરનો વિલય" તથા "ભારતીય સેનાનું શૌર્ય" પર નિબંધ, વક્તૃત્વ અને ક્વિઝ સ્પર્ધા, સ્થાનિક સ્તરે દેશભક્તિ ગીતો અને સાંસ્કૃતિક પ્રદર્શનો તથા સોશિયલ મીડિયા પર #AccessionDay, #JammuKashmir, #SardarPatel, #IndianArmy અને #IntegratedIndia હેશટેગ દ્વારા તથ્યો શેર કરવામાં આવે છે.

💡 રસપ્રદ અને ઓછા જાણીતા તથ્યો (Interesting Facts)

• ઐતિહાસિક એરલિફ્ટ ઓપરેશન: 26 ઓક્ટોબર 1947 ના રોજ વિલય પત્ર પર હસ્તાક્ષર થયા બાદ ભારતે ત્વરિત કાર્યવાહી કરીને સૈન્ય મોકલ્યું હતું, જેને ભારતીય લશ્કરી ઇતિહાસનું સૌથી મોટું 'એરલિફ્ટ ઓપરેશન' ગણવામાં આવે છે.
• ચેચક (Smallpox) નો છેલ્લો કેસ: 26 ઓક્ટોબર 1977 ના રોજ વિશ્વમાંથી 'ચેચક' રોગનો છેલ્લો કુદરતી કેસ સોમાલિયામાં નોંધાયો હતો, ત્યારબાદ વિશ્વ સત્તાવાર રીતે ચેચક મુક્ત બન્યું.
• જમનાલાલ બજાજ સ્મૃતિ: 26 ઓક્ટોબર 1934 ના રોજ પ્રખ્યાત સામાજિક કાર્યકર અને ગાંધીવાદી વિચારક જમનાલાલ બજાજ ની સ્મૃતિઓ જોડાયેલી છે.
• નોર્વેની આઝાદી: 26 ઓક્ટોબર 1905 ના રોજ નોર્વેએ સ્વીડન (Sweden) થી અલગ થઈને પૂર્ણ સ્વતંત્રતા મેળવી હતી.

👤 મહત્વપૂર્ણ વ્યક્તિઓ અને સંસ્થાઓ

• મહારાજા હરિહરિ સિંહ: જમ્મુ-કાશ્મીર રજવાડાના અંતિમ શાસક.
• સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલ: 565 રજવાડાંનું એકીકરણ કરનાર ભારતના 'લોખંડી પુરુષ' (Iron Man of India).
• રેડ ક્રોસ (ICRC): માનવતાવાદી સેવા કરતી આંતરરાષ્ટ્રીય સંસ્થા.

🚀 આજના સમયમાં પ્રાસંગિકતા અને નાગરિક ફરજ

રાષ્ટ્રીય એકીકરણ અને વિકાસ: સરહદી સુરક્ષા અને દેશની આંતરિક એકતા સાચવવી એ દરેક ભારતીયની પ્રાથમિક ફરજ છે. ઉપરાંત, જમ્મુ-કાશ્મીરમાં શાંતિ, પ્રવાસન અને ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરનો વિકાસ મુખ્ય પ્રવાહને વધુ મજબૂત બનાવે છે.
આપણે શું કરી શકીએ? દેશની સંસ્કૃતિ અને વિવિધતામાં એકતાનું સન્માન કરવું, સરહદ પર તૈનાત ભારતીય સેના અને સશસ્ત્ર દળો પ્રત્યે આદર ભાવ રાખવો તથા ભારતની આઝાદી અને રજવાડાઓના એકીકરણના ઇતિહાસ વિશે પુસ્તકો વાંચવા.

❓ વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો (FAQs)

---