તારીખ: 27 June
આ દિવસ વિશ્વભરના અર્થતંત્રમાં નાના ઉદ્યોગોના યોગદાનને બિરદાવતો સંયુક્ત રાષ્ટ્રનો 'વિશ્વ MSME દિવસ' (Micro, Small and Medium-sized Enterprises Day - 2017), ભારતની પ્રખ્યાત મહિલા એથ્લેટ 'પય્યોલી એક્સપ્રેસ' પી. ટી. ઉષાનો જન્મદિન (1964) તથા વિશ્વના પ્રથમ અણુઉર્જા મથકની સ્થાપના (1954) માટે જાણીતો છે. આ લેખનો મુખ્ય હેતુ વાચકો અને વિદ્યાર્થીઓને MSME ક્ષેત્રનું આર્થિક મહત્વ, 'ઉદ્યમ પોર્ટલ', રમતગમત ક્ષેત્રે પી. ટી. ઉષાનું યોગદાન અને 27 June ના ઐતિહાસિક બનાવોથી માહિતગાર કરવાનો છે.

📜 ઇતિહાસ અને ઉત્પત્તિ (History & Origin)

🎯 મુખ્ય હેતુ અને ઉજવણી

દર વર્ષે 27 June ના રોજ વૈશ્વિક સ્તરે સંયુક્ત રાષ્ટ્ર (UN), ICSB, કેન્દ્રીય MSME મંત્રાલય તથા કેન્દ્રીય યુવા અને રમતગમત મંત્રાલય દ્વારા આ તારીખ મનાવાય છે, જેના મુખ્ય ઉદ્દેશ્યો નીચે મુજબ છે:

• વિશ્વમાં ગરીબી નાબૂદી, રોજગારીનું સર્જન અને ટકાઉ આર્થિક વિકાસ (SDGs) માટે નાના અને મધ્યમ ઉદ્યોગસાહસિકોને પ્રોત્સાહન આપવું.
• ભારતમાં મહિલા એથ્લેટ્સ અને યુવા રમતવીરોને વૈશ્વિક મંચ પર આગળ વધવા પ્રેરણા પૂરી પાડવી.

🌟 મહત્વ અને વર્તમાન વર્ષની થીમ

આર્થિક અને રાષ્ટ્રીય મહત્વ: MSME ક્ષેત્ર એ ભારત દેશના જીડીપી (GDP) માં આશરે 30% અને નિકાસમાં 45% થી વધુ યોગદાન આપે છે. તે કૃષિ ક્ષેત્ર પછી દેશમાં સૌથી વધુ રોજગારી આપતું બીજું મોટું ક્ષેત્ર છે.
રમતગમત ક્ષેત્રે મહત્વ: પી. ટી. ઉષા 1984 ના લોસ એન્જેલસ ઓલિમ્પિક્સમાં 400 મીટર વિઘ્ન દોડમાં સેકન્ડના 100મા ભાગ (0.01 sec) માટે બ્રોન્ઝ મેડલ ચૂક્યા હતા. હાલમાં તેઓ 'ઇન્ડિયન ઓલિમ્પિક એસોસિએશન' (IOA) ના પ્રથમ મહિલા પ્રમુખ છે.

📊 'MSME ની નવી વ્યાખ્યા' (2020)

🌍 ભારતમાં ઉજવણી અને પ્રવૃત્તિઓ

ભારતમાં ઉજવણી: કેન્દ્રીય MSME મંત્રાલય દ્વારા નવી દિલ્હીમાં 'ઉદ્યમી ભારત' કાર્યક્રમ યોજી ઉત્કૃષ્ટ લઘુ ઉદ્યોગોને 'National MSME Awards' એનાયત કરાય છે. ભારતીય ઓલિમ્પિક સંઘ (IOA) અને રમતગમત સંસ્થાઓ દ્વારા પી. ટી. ઉષાના સન્માનમાં વિશેષ કાર્યક્રમો યોજાય છે. GPSC, CCE અને UPSC ની તૈયારી કરતા પ્લેટફોર્મ્સ પર MSME Act 2006, નવેમ્બર 2020 નવી MSME વ્યાખ્યા, ઉદ્યમ પોર્ટલ, CHAMPIONS પોર્ટલ અને IOA પર વિશેષ ઓનલાઈન કસોટીઓ યોજાય છે.

સામાન્ય પ્રવૃત્તિઓ: સ્થાનિક લઘુ ઉદ્યોગો અને સ્વદેશી ઉત્પાદનો (Vocal for Local) ને પ્રોત્સાહિત કરી તેમની ખરીદી કરવી, શાળાઓ અને કૉલેજોમાં "ઉદ્યોગસાહસિકતા (Entrepreneurship) નું મહત્વ" અને "ભારતીય રમતગમતમાં પી. ટી. ઉષા" પર વક્તૃત્વ અને નિબંધ સ્પર્ધા યોજાય છે તથા સોશિયલ મીડિયા પર #MSMEDay #WorldMSMEDay #UdyamPortal #PTUsha #VocalForLocal #Obninsk1954 અને #SelfReliantIndia હેશટેગ દ્વારા તથ્યો શેર કરવામાં આવે છે.

💡 રસપ્રદ અને ઓછા જાણીતા તથ્યો (Interesting Facts)

• મહારાજા રણજીત સિંહ સ્મરણ (1839): 27 June 1839 ના રોજ પંજાબના 'શેર-એ-પંજાબ' તરીકે જાણીતા મહારાજા રણજીત સિંહ (Maharaja Ranjit Singh) નું નિધન થયું હતું.
• વિશ્વનું પ્રથમ ATM (1967): 27 June 1967 ના રોજ લંડનમાં બારક્લેઝ બેંક દ્વારા વિશ્વનું પ્રથમ 'એટીએમ' (Automated Teller Machine - ATM) સ્થાપિત કરવામાં આવ્યું હતું.
• વિશ્વભરના કુલ વ્યવસાયોમાં 90% હિસ્સો MSMEs નો છે અને તેઓ વિશ્વની 60% થી 70% રોજગારી પૂરી પાડે છે.
• ભારતમાં લઘુ ઉદ્યોગોના રજિસ્ટ્રેશન માટેનું સત્તાવાર સરકારી પ્લેટફોર્મ 'ઉદ્યમ પોર્ટલ' (Udyam Portal) છે.

👤 મહત્વપૂર્ણ વ્યક્તિઓ અને સંસ્થાઓ

• પી. ટી. ઉષા: 'પય્યોલી એક્સપ્રેસ', મહાન એથ્લેટ અને IOA ના પ્રમુખ.
• મહારાજા રણજીત સિંહ: સિખ સામ્રાજ્યના મહાન અને પ્રતાપી શાસક.
• કેન્દ્રીય MSME મંત્રાલય / UNGA: વૈશ્વિક અને રાષ્ટ્રીય ઉદ્યોગ નિયામક સંસ્થાઓ.

🚀 આજના સમયમાં પ્રાસંગિકતા અને નાગરિક ફરજ

મેક ઇન ઇન્ડિયા અને ગ્રીન MSME: સ્થાનિક યુવાનો અને મહિલાઓ પોતાના ઉદ્યોગો શરુ કરે તે માટે 'મુદ્રા યોજના' (MUDRA) અને સરળ લોન સુવિધાઓ પૂરી પાડવી. ઉપરાંત, લઘુ ઉદ્યોગોમાં ડિજિટલ પેમેન્ટ અને પર્યાવરણ અનુકૂળ ઉત્પાદન પદ્ધતિઓ અપનાવવી એ સમયની માંગ છે.
આપણે શું કરી શકીએ? આજના દિવસે નાના અને હસ્તકળાના વેપારીઓ પાસેથી વસ્તુઓ ખરીદીને સ્થાનિક અર્થતંત્રને મજબૂત કરવું, ભારતના સિખ સામ્રાજ્યના ઇતિહાસમાં મહારાજા રણજીત સિંહના શાસનકાળ વિશે વિગતવાર વાંચવું તથા 'ઉદ્યમ પોર્ટલ' અને ભારત સરકારની MSME યોજનાઓ વિશે અભ્યાસ કરવો.

❓ વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો (FAQs)

---