📅 31 ઓક્ટોબર દિન વિશેષ : રાષ્ટ્રીય એકતા દિવસ (National Unity Day), સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલ જન્મજયંતિ અને ઇન્દિરા ગાંધી પુણ્યતિથિ – Sunday Exam

“અખંડ ભારતનો શિલ્પી અને લોખંડી પુરુષ: જ્યારે 31 ઓક્ટોબરે સરદાર સાહેબની સ્મૃતિ અને એકતાનો સંદેશ ગૂંજ્યો!”

તારીખ: 31 ઓક્ટોબર
આ દિવસ ભારતના પ્રથમ ગૃહમંત્રી અને લોખંડી પુરુષ સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલની જન્મજયંતિ નિમિત્તે દેશભરમાં 'રાષ્ટ્રીય એકતા દિવસ' તરીકે ઉજવવામાં આવે છે. આ લેખનો મુખ્ય હેતુ વાચકો અને વિદ્યાર્થીઓને 'રાષ્ટ્રીય એકતા દિવસ', સરદાર પટેલ જન્મજયંતિ, ભારતના પૂર્વ પ્રધાનમંત્રી ઇન્દિરા ગાંધીની પુણ્યતિથિ અને 31 ઓક્ટોબરના ઐતિહાસિક બનાવોથી માહિતગાર કરવાનો છે.

📜 ઇતિહાસ અને ઉત્પત્તિ (History & Origin)

🇮🇳 સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલ જન્મજયંતિ (1875): ભારતના લોખંડી પુરુષ (Iron Man of India) સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલનો જન્મ 31 ઓક્ટોબર 1875 ના રોજ ગુજરાતના નડિયાદ ખાતે થયો હતો. તેમણે 560 થી વધુ રજવાડાંઓનું ભારતીય સંઘમાં વિલીનીકરણ કરીને અખંડ ભારતનું નિર્માણ કર્યું હતું.

🎗️ રાષ્ટ્રીય એકતા દિવસ (National Unity Day - 2014): ભારત સરકાર દ્વારા 2014 માં સરદાર પટેલની સ્મૃતિમાં દર વર્ષે 31 ઓક્ટોબરને 'રાષ્ટ્રીય એકતા દિવસ' તરીકે ઉજવવાની જાહેરાત કરવામાં આવી હતી.

🌹 ઇન્દિરા ગાંધી પુણ્યતિથિ (1984): ભારતના પ્રથમ મહિલા પ્રધાનમંત્રી ઇન્દિરા ગાંધીનું 31 ઓક્ટોબર 1984 ના રોજ નવી દિલ્હી ખાતે અવસાન થયું હતું. આ દિવસને 'રાષ્ટ્રીય સંકલ્પ દિવસ' (National Recommitment Day) તરીકે પણ મનાવવામાં આવે છે.

🏙️ વિશ્વ નગર દિવસ (World Cities Day): સંયુક્ત રાષ્ટ્ર (UN-Habitat) દ્વારા ટકાઉ શહેરીકરણ માટે દર વર્ષે 31 ઓક્ટોબરના રોજ 'વિશ્વ નગર દિવસ' મનાવાય છે.

🎯 મુખ્ય હેતુ અને ઉજવણી

દર વર્ષે 31 ઓક્ટોબર ના રોજ ભારતભરમાં 'રાષ્ટ્રીય એકતા દિવસ' અને વૈશ્વિક સ્તરે યુએન દ્વારા 'વિશ્વ નગર દિવસ' ઉજવવામાં આવે છે, જેના મુખ્ય ઉદ્દેશ્યો નીચે મુજબ છે:

દેશની એકતા, અખંડિતતા અને આંતરિક સુરક્ષાને મજબૂત બનાવવી.
ભારતના એકીકરણમાં સરદાર પટેલના અપ્રતિમ ક્રાંતિકારી યોગદાનને યાદ કરવું અને દેશમાં શહેરીકરણ પ્રત્યે જાગૃતિ લાવવી.

🌟 મહત્વ અને વર્તમાન વર્ષની થીમ

રાષ્ટ્રીય અને રાજકીય મહત્વ: સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલની કૂટનીતિ વગર આજના વિશાળ અને અખંડ ભારતનું સ્વપ્ન અશક્ય હતું.
સામાજિક મહત્વ: દેશની આંતરિક શાંતિ, ભાઈચારો અને વિવિધતામાં એકતા સાચવવા માટે આ દિવસ પ્રેરણા સ્ત્રોત છે.

🎨 મધ્યસ્થ થીમ: કેન્દ્ર સરકાર અને આંતરરાષ્ટ્રીય સંસ્થાઓ દ્વારા આજના દિવસ માટે જે મુખ્ય વિષય કેન્દ્રમાં રાખવામાં આવે છે તે છે: "અખંડ રાષ્ટ્ર અને મજબૂત સંકલ્પ: સરદારના વિચારોથી આત્મનિર્ભર ભારતનું નિર્માણ".

🗿 વિશ્વની સૌથી ઊંચી પ્રતિમા (Statue of Unity)

સરદાર પટેલની યાદમાં નર્મદા નદીના કિનારે (કેવડિયા, ગુજરાત) 182 મીટર (597 ફીટ) ઊંચી 'સ્ટેચ્યુ ઓફ યુનિટી' બનાવવામાં આવી છે, જે વિશ્વની સૌથી ઊંચી પ્રતિમા છે.

🌍 ભારતમાં ઉજવણી અને પ્રવૃત્તિઓ

ભારતમાં ઉજવણી: ગુજરાતના કેવડિયા ખાતે આવેલી વિશ્વની સૌથી ઊંચી પ્રતિમા 'સ્ટેચ્યુ ઓફ યુનિટી' ખાતે દેશના પ્રધાનમંત્રી દ્વારા વિશેષ પુષ્પાંજલિ અને રાષ્ટ્રીય એકતા પરેડ યોજાય છે. દેશભરમાં શાળાઓ, કોલેજો અને સરકારી કચેરીઓમાં 'રન ફોર યુનિટી' (Run for Unity) દોડનું આયોજન થાય છે અને એકતા શપથ લેવડાવવામાં આવે છે. GPSC, CCE અને UPSC ની તૈયારી કરતા પ્લેટફોર્મ્સ પર બારડોલી સત્યાગ્રહ, રજવાડાંઓનું એકીકરણ, સરદાર પટેલ, ભારતીય બંધારણ સભા અને ઓપરેશન પોલો (હૈદરાબાદ) પર વિશેષ ઓનલાઈન કસોટીઓ યોજાય છે.

સામાન્ય પ્રવૃત્તિઓ: શાળાઓમાં "અખંડ ભારતના ઘડવૈયા સરદાર પટેલ" અને "રાષ્ટ્રીય એકતા" વિષય પર નિબંધ, વક્તૃત્વ, ચિત્રકળા અને એકતા દોડ, સરકારી કર્મચારીઓ અને નાગરિકો દ્વારા 'એકતા અને અખંડિતતાના શપથ' ગ્રહણ તથા સોશિયલ મીડિયા પર #NationalUnityDay, #SardarVallabhbhaiPatel, #IronManOfIndia, #StatueOfUnity અને #RunForUnity હેશટેગ દ્વારા તથ્યો શેર કરવામાં આવે છે.

💡 રસપ્રદ અને ઓછા જાણીતા તથ્યો (Interesting Facts)

'સરદાર' નું બિરુદ: 1928 ના 'બારડોલી સત્યાગ્રહ' ની સફળતા બાદ સ્થાનિક મહિલાઓએ વલ્લભભાઈ પટેલને પ્રથમ વાર 'સરદાર' નું બિરુદ આપ્યું હતું.
સ્ટીલ ફ્રેમ ઓફ ઈન્ડિયા: સરદાર પટેલને ભારતના સિવિલ સર્વિસીસના જનક ગણવામાં આવે છે; તેમણે દેશના IAS અને IPS અધિકારીઓને 'Steel Frame of India' કહ્યા હતા.
કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ પુનર્ગઠન: 31 ઓક્ટોબર 2019 ના રોજ જમ્મુ-કાશ્મીર અને લડાખ સત્તાવાર રીતે બે અલગ કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો (UTs) તરીકે અસ્તિત્વમાં આવ્યા હતા.
ભારત રત્ન સન્માન: સરદાર પટેલને 1991 માં મરણોત્તર ભારતનો સર્વોચ્ચ નાગરિક પુરસ્કાર 'ભારત રત્ન' એનાયત કરાયો હતો.

👤 મહત્વપૂર્ણ વ્યક્તિઓ અને સંસ્થાઓ

સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલ: ભારતના પ્રથમ ઉપપ્રધાનમંત્રી અને પ્રથમ ગૃહમંત્રી.
ઇન્દિરા ગાંધી: ભારત દેશના પ્રથમ મહિલા પ્રધાનમંત્રી.
વી. પી. મેનન: રજવાડાંઓના વિલીનીકરણમાં સરદાર પટેલના મુખ્ય મદદગાર સચિવ.

🚀 આજના સમયમાં પ્રાસંગિકતા અને નાગરિક ફરજ

રાષ્ટ્રીય એકતા અને સક્ષમ વહીવટી તંત્ર: ભાષા, જાતિ કે પ્રદેશના ભેદભાવ ભૂલીને ભારતની એકતા અને અખંડિતતા જાળવી રાખવી એ સમયની માગ છે. ઉપરાંત, સરદાર પટેલના વિચારો મુજબ દેશના વહીવટમાં પ્રામાણિકતા અને સક્ષમતા હોવી જરૂરી છે.
આપણે શું કરી શકીએ? સમાજમાં જ્ઞાતિ કે પ્રાદેશિક ભેદભાવ વગર એકતા અને ભાઈચારો પ્રોત્સાહિત કરવો, 'રન ફોર યુનિટી' જેવી રાષ્ટ્રીય પ્રવૃત્તિઓમાં ભાગ લેવો તથા બાળકોને સરદાર સાહેબના જીવનચરિત્ર અને ભારત નિર્માણના ઇતિહાસથી માહિતગાર કરવા.

💬 "આપણને જે આઝાદી મળી છે તે એકતા વગર ટકી શકશે નહીં; એકતા જ રાષ્ટ્રનું સાચું કવચ છે." — સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલ

💬 "દરેક ભારતીયે એ ભૂલી જવું જોઈએ કે તે રાજપૂત છે, શિખ છે કે જાટ છે; તેણે માત્ર એટલું યાદ રાખવું જોઈએ કે તે ભારતીય છે." — સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલ

💬 "કઠોર પરિશ્રમ અને સ્પષ્ટ નીતિ જ સફળતાનો સાચો માર્ગ છે." — સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલ

❓ વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો (FAQs)

પ્રશ્ન 1: ભારતમાં 'રાષ્ટ્રીય એકતા દિવસ' (National Unity Day) ક્યારે ઉજવવામાં આવે છે?
ઉત્તર: દર વર્ષે 31 ઓક્ટોબર ના રોજ (સરદાર પટેલ જન્મજયંતિ).

પ્રશ્ન 2: સરદાર પટેલને 'સરદાર' નું બિરુદ કયા આંદોલન બાદ મળ્યું હતું?
ઉત્તર: બારડોલી સત્યાગ્રહ (1928) ના સફળ નેતૃત્વ બાદ.

પ્રશ્ન 3: સ્ટેચ્યુ ઓફ યુનિટીની ઊંચાઈ કેટલી છે અને તે ક્યાં આવેલી છે?
ઉત્તર: 182 મીટર (કેવડિયા, નર્મદા જિલ્લો, ગુજરાત).

પ્રશ્ન 4: ભારતના પ્રથમ મહિલા પ્રધાનમંત્રી ઇન્દિરા ગાંધીનું અવસાન ક્યારે થયું હતું?
ઉત્તર: 31 ઓક્ટોબર 1984 ના રોજ.

પ્રશ્ન 5: ભારતીય રજવાડાંઓના વિલીનીકરણના મુખ્ય સૂત્રધાર કોણ હતા?
ઉત્તર: સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલ અને સચિવ વી. પી. મેનન.

🏁 ઉપસંહાર (Conclusion)

31 ઓક્ટોબરની તારીખ આપણને દેશની અખંડિતતા, એકતા અને સરદાર પટેલના અમર બલિદાન (રાષ્ટ્રીય એકતા દિવસ) નું ગૌરવ કરાવે છે, તો બીજી તરફ ઇન્દિરા ગાંધીના રાષ્ટ્રપ્રેમની યાદ અપાવે છે. વિવિધતામાં એકતા અને અખંડ રાષ્ટ્રની ભાવના જ ભારતને વિશ્વગુરુ બનાવી શકે છે. સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાના વિદ્યાર્થીઓ માટે ભારતીય આઝાદીનો ઇતિહાસ, રજવાડાંઓનું એકીકરણ, સરદાર પટેલનું યોગદાન અને ભારતીય બંધારણ સાંકળીને અભ્યાસ કરવા માટે આ એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ અને ગૌરવશાળી દિવસ છે.

📢 Sunday Exam સત્તાવાર શૈક્ષણિક નોટિસ

Sunday Exam એ ગુજરાતના સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાના ઉમેદવારો માટે 100% એક્ઝામ-ઓરિએન્ટેડ અને સચોટ 'દિન વિશેષ' અને કરંટ અફેર્સ પૂરું પાડતું વિશ્વસનીય શૈક્ષણિક પ્લેટફોર્મ છે. જો તમને આ આર્ટિકલમાં કોઈ પણ પ્રકારની ફેક્ચ્યુઅલ ક્ષતિ જણાય, તો ઉમેદવારો સત્વરે અમારા સત્તાવાર મેઈલ આઈડી sunadyexambyguru@gmail.com પર મેઈલ કરીને વહીવટી જાણ કરી શકે છે.

📌 સંદર્ભો (References): ગૃહ મંત્રાલય, ભારત સરકાર (Ministry of Home Affairs Official Logs) | સ્ટેચ્યુ ઓફ યુનિટી સત્તાવાર પોર્ટલ (Statue of Unity Archives) | NCERT/GCERT ધોરણ 11 અને 12 ના રાજ્યશાસ્ત્ર, ભારતનો ઇતિહાસ અને આધુનિક ભારતનું ઘડતર.

📲 ફ્રી જનરલ નોલેજ પીડીએફ, રોજગાર સમાચાર અને ડેઇલી કરંટ અફેર્સ ક્વિઝ માટે અત્યારે જ જોડાઓ:

💬 Join Sunday Exam WhatsApp Community

SUNDAY EXAM

Menu