તારીખ: 7 May
આ દિવસ ભારતના પ્રથમ નોબેલ પુરસ્કાર વિજેતા કવિ અને તત્વચિંતક ગુરુદેવ રવીન્દ્રનાથ ટાગોર ની જન્મજયંતિ (1861), વિશ્વભરમાં યુવાનોમાં રમતગમત પ્રત્યે જાગૃતિ લાવતો 'વિશ્વ એથ્લેટિક્સ દિવસ' (World Athletics Day) તથા સીમાવર્તી વિસ્તારોમાં ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરનું નિર્માણ કરતી સંસ્થા 'BRO (Border Roads Organisation)' નો સ્થાપના દિવસ (1960) માટે જાણીતો છે. આ લેખનો મુખ્ય હેતુ વાચકો અને વિદ્યાર્થીઓને ભારતીય સાહિત્યિક વારસો, ગીતાંજલિ, રમતગમતનું મહત્વ, દેશની સરહદી સુરક્ષા અને 7 May ના ઐતિહાસિક બનાવોથી માહિતગાર કરવાનો છે.

📜 ઇતિહાસ અને ઉત્પત્તિ (History & Origin)

🎯 મુખ્ય હેતુ અને ઉજવણી

દર વર્ષે 7 May ના રોજ વૈશ્વિક સ્તરે વર્લ્ડ એથ્લેટિક્સ (World Athletics), સંયુક્ત રાષ્ટ્ર (UN), ભારત સરકારનું સંસ્કૃતિ મંત્રાલય, રક્ષા મંત્રાલય (BRO) અને શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ દ્વારા આ તારીખ મનાવાય છે, જેના મુખ્ય ઉદ્દેશ્યો નીચે મુજબ છે:

• ગુરુદેવ રવીન્દ્રનાથ ટાગોરના સાહિત્યિક, શૈક્ષણિક અને સાંસ્કૃતિક પ્રદાનને નમન કરવું.
• યુવાનોને એથ્લેટિક્સ અને ખેલકૂદ ક્ષેત્રે કારકિર્દી બનાવવા પ્રોત્સાહિત કરવા.

🌟 મહત્વ અને વર્તમાન વર્ષની થીમ

સાહિત્યિક અને રાષ્ટ્રીય મહત્વ: ગુરુદેવ વિશ્વના એકમાત્ર એવા કવિ છે જેમના દ્વારા લખાયેલા ગીતો બે દેશોના રાષ્ટ્રગીત બન્યા — ભારતનું 'જન ગણ મન' અને બાંગ્લાદેશનું 'અમર સોનાર બાંગ્લા'. (શ્રીલંકાના રાષ્ટ્રગીત પર પણ તેમની છાપ છે).
સૈન્ય અને વ્યૂહાત્મક મહત્વ: BRO દેશની ઉત્તરીય અને પૂર્વીય સરહદો પર દુર્ગમ પહાડી રસ્તાઓ બનાવીને ભારતીય સેનાને વ્યૂહાત્મક મજબૂતી પૂરી પાડે છે.

🎖️ 'નાઇટહૂડ' (Knighthood) પદવીનો ઐતિહાસિક ત્યાગ

🌍 ભારતમાં ઉજવણી અને પ્રવૃત્તિઓ

ભારતમાં ઉજવણી: પશ્ચિમ બંગાળમાં 'પોઇલા બૈશાખ' અને 'રબીન્દ્ર જયંતી' નિમિત્તે શાંતિનિકેતન (વિશ્વભારતી યુનિવર્સિટી) ખાતે ભવ્ય સાંસ્કૃતિક કાર્યક્રમો યોજાય છે. રક્ષા મંત્રાલય દ્વારા નવી દિલ્હી ખાતે BRO નો સ્થાપના દિવસ મનાવવામાં આવે છે અને શ્રેષ્ઠ કામગીરી કરનાર જવાનોનું સન્માન થાય છે. GPSC, CCE અને UPSC ની તૈયારી કરતા પ્લેટફોર્મ્સ પર રવીન્દ્રનાથ ટાગોર, ગીતાંજલિ (1913 નોબેલ), વિશ્વભારતી યુનિવર્સિટી, નાઇટહૂડ (Knighthood) નો ત્યાગ, BRO અને ખેલ પુરસ્કારો પર વિશેષ ઓનલાઈન કસોટીઓ યોજાય છે.

સામાન્ય પ્રવૃત્તિઓ: શાળાઓ અને કૉલેજોમાં "રવીન્દ્ર સંગીત", "ટાગોરની કવિતાઓ" તથા "એથ્લેટિક્સ સ્પર્ધાઓ" (દોડ, ગોળા ફેંક, લાંબી કૂદ) નું આયોજન, સરહદી વિસ્તારોમાં BRO ના જવાનો દ્વારા રક્તદાન કેમ્પ અને રોડ સેફ્ટી ડ્રાઇવ તથા સોશિયલ મીડિયા પર #RabindranathTagore #Gurudev #WorldAthleticsDay #BROIndia #Gitanjali #JanGanaMana અને #RabindraJayanti હેશટેગ દ્વારા તથ્યો શેર કરવામાં આવે છે.

💡 રસપ્રદ અને ઓછા જાણીતા તથ્યો (Interesting Facts)

• 'મહાત્મા' અને 'ગુરુદેવ' બિરુદ: મહાત્મા ગાંધીને સર્વપ્રથમ વાર 'મહાત્મા' નું બિરુદ રવીન્દ્રનાથ ટાગોરે આપ્યું હતું, અને બદલામાં ગાંધીજીએ તેમને 'ગુરુદેવ' કહીને સંબોધ્યા હતા.
• વિશ્વભારતી યુનિવર્સિટી (1921): 1921 માં ટાગોરે બોલપુર (પશ્ચિમ બંગાળ) ખાતે 'વિશ્વભારતી યુનિવર્સિટી' ની સ્થાપના કરી હતી, જે આજે કેન્દ્રીય યુનિવર્સિટી છે.
• BRO નો વર્લ્ડ રેકોર્ડ: BRO એ વિશ્વનો સૌથી ઊંચો મોટરેબલ રોડ લડાખના 'ઉમલિંગ લા' (Umling La Pass - 19,024 ft) ખાતે બનાવીને વર્લ્ડ રેકોર્ડ સર્જ્યો છે.
• 7 May 1915 ના રોજ પ્રથમ વિશ્વયુદ્ધ દરમિયાન જર્મન સબમરીન યુ-બોટે બ્રિટિશ પેસેન્જર જહાજ 'લ્યુસિટાનિયા' (RMS Lusitania) ને ડુબાડી દીધું હતું.

👤 મહત્વપૂર્ણ વ્યક્તિઓ અને સંસ્થાઓ

• ગુરુદેવ રવીન્દ્રનાથ ટાગોર: નોબેલ પુરસ્કાર વિજેતા કવિ અને ભારતીય સંસ્કૃતિના મનીષી.
• BRO (Border Roads Organisation): સરહદી માર્ગ નિર્માણ નિગમ.
• World Athletics: વૈશ્વિક એથ્લેટિક્સ નિયમન મંડળ.

🚀 આજના સમયમાં પ્રાસંગિકતા અને નાગરિક ફરજ

યુવા એથ્લેટ્સ પ્રોત્સાહન અને સરહદી ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર: નીરજ ચોપરા જેવા રમતવીરોથી પ્રેરણા લઈને ભારતીય યુવાનોને એથ્લેટિક્સમાં ઓલિમ્પિક સ્તરના મેડલ જીતવા તૈયાર કરવા (Khelo India). ઉપરાંત, ચીન અને પાકિસ્તાન સરહદ પર ઓલ-વેધર ટનલ અને રસ્તા બનાવી સૈન્ય ગતિશીલતા ઝડપી બનાવવી એ સમયની માંગ છે.
આપણે શું કરી શકીએ? રવીન્દ્રનાથ ટાગોરનું કાવ્યસંગ્રહ 'ગીતાંજલિ' અથવા તેમની વાર્તાઓ (જેમ કે 'કાબુલીવાલા') વાંચવી, દૈનિક જીવનમાં કોઈપણ એક રમતગમતમાં ભાગ લઈને શારીરિક ફિટનેસ જાળવવી તથા દેશની સરહદો પર દુર્ગમ સ્થળોએ કામ કરતા BRO ના જવાનોના ત્યાગ અને સમર્પણને નમન કરવું.

❓ વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો (FAQs)

---