તારીખ: 13 ડિસેમ્બર
આ દિવસ 2001 માં ભારતીય સંસદ ભવન પર થયેલા આતંકવાદી હુમલામાં માતૃભૂમિની રક્ષા કરતા શહીદ થયેલા વીર જવાનોના સ્મૃતિ દિવસ અને 1946 માં પંડિત જવાહરલાલ નેહરુ દ્વારા બંધારણ સભામાં ઐતિહાસિક 'ઉદ્દેશ્ય પ્રસ્તાવ' (Objective Resolution) રજૂ કરવાની ઘટના તરીકે જાણીતો છે. આ લેખનો મુખ્ય હેતુ વાચકો અને વિદ્યાર્થીઓને સંસદ હુમલાના શહીદોની શૌર્યગાથા, બંધારણની આમુખ (Preamble) ના આધાર અને 13 ડિસેમ્બરના ઐતિહાસિક બનાવોથી માહિતગાર કરવાનો છે.

📜 ઇતિહાસ અને ઉત્પત્તિ (History & Origin)

🎯 મુખ્ય હેતુ અને ઉજવણી

દર વર્ષે 13 ડિસેમ્બર ના રોજ ભારતભરમાં સંસદ ભવન (નવી દિલ્હી), કેન્દ્રીય ગૃહ મંત્રાલય અને શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ દ્વારા આ તારીખ શ્રદ્ધાપૂર્વક મનાવાય છે, જેના મુખ્ય ઉદ્દેશ્યો નીચે મુજબ છે:

• દેશની લોકશાહીના સર્વોચ્ચ ધામ સંસદની રક્ષા કરતાં શહીદ થયેલા સુરક્ષાકર્મીઓની શૂરવીરતા અને બલિદાનને નમન કરવા.
• નાગરિકોમાં રાષ્ટ્રીય એકતા, આતંકવાદ વિરોધી જાગૃતિ અને બંધારણીય મૂલ્યો પ્રત્યે નિષ્ઠા દ્રઢ કરવી.

🌟 મહત્વ અને વર્તમાન વર્ષની થીમ

રાષ્ટ્રીય અને સેના/પોલીસ મહત્વ: સંસદ હુમલાના શહીદોએ સાબિત કર્યું કે ભારતનું સુરક્ષા કવચ દેશના પ્રતીકો અને નેતૃત્વની રક્ષા માટે હંમેશા સજ્જ છે.
બંધારણીય મહત્વ: 13 ડિસેમ્બર 1946 નો ઉદ્દેશ્ય પ્રસ્તાવ એ ભારતને સાર્વભૌમ, સમાજવાદી, બિનસાંપ્રદાયિક અને લોકશાહી પ્રજાસત્તાક બનાવવાના વિઝનનું પ્રથમ સત્તાવાર પગલું હતું.

🫡 અમર શહીદો સ્મૃતિ (Parliament Attack Heroes)

🌍 ભારતમાં ઉજવણી અને પ્રવૃત્તિઓ

ભારતમાં ઉજવણી: નવી દિલ્હીમાં સંસદ ભવન પરિસરમાં પ્રધાનમંત્રી, રાષ્ટ્રપતિ અને તમામ પક્ષોના નેતાઓ શહીદોને પુષ્પાંજલિ અર્પણ કરે છે. દેશભરના સીઆરપીએફ (CRPF) અને દિલ્હી પોલીસ વડાઓ દ્વારા શહીદ જવાનોના પરિવારોનું સન્માન કરવામાં આવે છે. GPSC, CCE અને UPSC ની તૈયારી કરતા પ્લેટફોર્મ્સ પર ભારતીય બંધારણની આમુખ (Preamble), ઉદ્દેશ્ય પ્રસ્તાવ 1946, 2001 નો સંસદ હુમલો, POTA કાયદો અને રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા નીતિઓ પર વિશેષ ઓનલાઈન કસોટીઓ યોજાય છે.

સામાન્ય પ્રવૃત્તિઓ: શાળાઓ અને કોલેજોમાં "આતંકવાદ સામે ભારતની લડાઈ" અને "ભારતીય બંધારણની આમુખનું મહત્વ" પર નિબંધ, વક્તૃત્વ અને શ્રદ્ધાંજલિ સભાઓ, શહીદ જવાનોની યાદમાં દીપ પ્રગટાવવા અને મૌન પાળવું તથા સોશિયલ મીડિયા પર #ParliamentAttack2001, #ObjectiveResolution1946, #ParliamentMartyrs, #KamleshKumari અને #PreambleOfIndia હેશટેગ દ્વારા તથ્યો શેર કરવામાં આવે છે.

💡 રસપ્રદ અને ઓછા જાણીતા તથ્યો (Interesting Facts)

• ઉદ્દેશ્ય પ્રસ્તાવનો સત્તાવાર સ્વીકાર: 13 ડિસેમ્બર 1946 ના રોજ રજૂ કરાયેલા ઉદ્દેશ્ય પ્રસ્તાવને બંધારણ સભાએ 22 જાન્યુઆરી 1947 ના રોજ સર્વાનુમતે સ્વીકાર્યો હતો.
• કમલેશ કુમારીને શૌર્ય એવોર્ડ: સીઆરપીએફ કોન્સ્ટેબલ કમલેશ કુમારીને સંસદ હુમલામાં બતાવેલી અસાધારણ વીરતા માટે મરણોત્તર અશોક ચક્રથી સન્માનિત કરવામાં આવ્યા હતા.
• સદ્દામ હુસૈનની ધરપકડ: 13 ડિસેમ્બર 2003 ના રોજ ઇરાકના પૂર્વ તાનાશાહ સદ્દામ હુસૈન (Saddam Hussein) ને અમેરિકી સેનાએ ટિકરિટ શહેર પાસેના એક અંડરગ્રાઉન્ડ હોલમાંથી જીવતો પકડ્યો હતો (Operation Red Dawn).
• 13 ડિસેમ્બર 1920 ના રોજ નેધરલેન્ડના ધ હેગ ખાતે આંતરરાષ્ટ્રીય ન્યાયાલય (Permanent Court of International Justice) ની સ્થાપના થઈ હતી.

👤 મહત્વપૂર્ણ વ્યક્તિઓ અને સંસ્થાઓ

• પંડિત જવાહરલાલ નેહરુ: ઉદ્દેશ્ય પ્રસ્તાવ રજૂ કરનાર સ્વતંત્ર ભારતના પ્રથમ પ્રધાનમંત્રી.
• કમલેશ કુમારી: સંસદ ભવનની રક્ષા કરતા શહીદ થનાર વીર મહિલા કોન્સ્ટેબલ (અશોક ચક્ર).
• દિલ્હી પોલીસ અને CRPF: રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા માટે સમર્પિત દળો.

🚀 આજના સમયમાં પ્રાસંગિકતા અને નાગરિક ફરજ

સાયબર અને ભૌતિક સુરક્ષા તથા આમૂખના મૂલ્યો: આજના સમયમાં સંસદ અને મહત્વપૂર્ણ સરકારી સ્થાપત્યોની ભૌતિક સુરક્ષા તેમજ સાયબર હુમલાઓ સામે ડિજિટલ સુરક્ષા મજબૂત કરવી જરૂરી છે. ઉપરાંત, દેશમાં ધર્મનિરપેક્ષતા, સમાનતા અને સ્વતંત્રતાના બંધારણીય મૂલ્યોને જાળવી રાખવા અનિવાર્ય છે.
આપણે શું કરી શકીએ? આજે 2001 ના સંસદ હુમલાના શહીદોની વીરગાથા વાંચવી અને તેમને નમન કરવા, ભારતીય બંધારણની આમુખ (Preamble) ના શબ્દોનો અર્થ સમજવો તથા દેશની આંતરિક સુરક્ષા અને એકતા માટે સજાગ નાગરિક બનવું.

❓ વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો (FAQs)