તારીખ: 23 જાન્યુઆરી
આ દિવસ આઝાદ હિન્દ ફોજના સ્થાપક અને ભારતના મહાન સ્વાતંત્ર્ય સેનાની નેતાજી સુભાષચંદ્ર બોઝ ની જન્મજયંતિ નિમિત્તે ભારત સરકાર દ્વારા 'પરાક્રમ દિવસ' (Parakram Diwas) તરીકે અત્યંત ગૌરવપૂર્વક ઉજવવામાં આવે છે. આ લેખનો મુખ્ય હેતુ વાચકો અને વિદ્યાર્થીઓને નેતાજી સુભાષચંદ્ર બોઝનું સ્વાતંત્ર્ય સંગ્રામમાં પ્રદાન, 'પરાક્રમ દિવસ'નો ઇતિહાસ અને 23 જાન્યુઆરીના ઐતિહાસિક બનાવોથી માહિતગાર કરવાનો છે.

📜 ઇતિહાસ અને ઉત્પત્તિ (History & Origin)

🎯 મુખ્ય હેતુ અને ઉજવણી

દર વર્ષે 23 જાન્યુઆરી ના રોજ ભારત સરકારના સંસ્કૃતિ મંત્રાલય, ત્રણેય સેના દળો અને દેશભરની શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ દ્વારા આ તારીખ મનાવાય છે, જેના મુખ્ય ઉદ્દેશ્યો નીચે મુજબ છે:

• દેશના યુવાનો અને નાગરિકોમાં નેતાજી સુભાષચંદ્ર બોઝના શૌર્ય, નિડરતા અને રાષ્ટ્રપ્રેમની ભાવના જાગ્રત કરવી.
• ભારતના સ્વાતંત્ર્ય સંગ્રામમાં આઝાદ હિન્દ ફોજ (INA) ના યોગદાનને દેશ સમક્ષ ઉજાગર કરવું.

🌟 મહત્વ અને વર્તમાન વર્ષની થીમ

રાષ્ટ્રીય અને ઐતિહાસિક મહત્વ: નેતાજીએ કોંગ્રેસના પ્રમુખપદેથી રાજીનામું આપીને 'ફોર્વર્ડ બ્લોક' ની સ્થાપના કરી અને વિદેશમાં જઈને આઝાદ હિન્દ ફોજનું નેતૃત્વ સંભાળ્યું. તેમનું જીવન યુવાનો માટે પ્રેરણાસ્રોત છે.
સામાજિક મહત્વ: પરાક્રમ દિવસ એ મુશ્કેલ પરિસ્થિતિઓમાં પણ અડગ રહીને લક્ષ્ય મેળવવાની જીદ શીખવે છે.

🪖 આઝાદ હિન્દ ફોજ અને 'દિલ્હી ચલો' (INA)

🌍 ભારતમાં ઉજવણી અને પ્રવૃત્તિઓ

ભારતમાં ઉજવણી: લાલ કિલ્લો (દિલ્હી), કોલકાતા (નેતાજીનું પિતૃગૃહ) અને અંદમાન-નિકોબાર (જ્યાં નેતાજીએ સૌપ્રથમ તિરંગો ફરકાવ્યો હતો) ખાતે ભવ્ય કાર્યક્રમો યોજાય છે. કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા અંદમાનના ટાપુઓનું નામકરણ નેતાજીની સ્મૃતિમાં કરવામાં આવ્યું છે. GPSC, CCE અને UPSC ની તૈયારી કરતા પ્લેટફોર્મ્સ પર નેતાજી સુભાષચંદ્ર બોઝ, આઝાદ હિન્દ ફોજ (INA), ત્રિપુરા અને હરિપુરા અધિવેશન, ફોર્વર્ડ બ્લોક (1939) અને પરાક્રમ દિવસ પર વિશેષ ઓનલાઈન કસોટીઓ યોજાય છે.

સામાન્ય પ્રવૃત્તિઓ: શાળાઓ અને કોલેજોમાં "નેતાજી સુભાષચંદ્ર બોઝ અને આઝાદ હિન્દ ફોજ" પર વક્તૃત્વ, નિબંધ અને પરાક્રમ કવિતા સ્પર્ધા, એનસીસી (NCC) અને સ્કાઉટ ગાઇડ દ્વારા નેતાજીની પ્રતિમાને પુષ્પાંજલિ અને પરેડ તથા સોશિયલ મીડિયા પર #ParakramDiwas, #NetajiSubhashChandraBose, #JaiHind, #AzadHindFauj અને #DelhiChalo હેશટેગ દ્વારા તથ્યો શેર કરવામાં આવે છે.

💡 રસપ્રદ અને ઓછા જાણીતા તથ્યો (Interesting Facts)

• કોંગ્રેસ અધ્યક્ષપદ (1938/1939): વર્ષ 1938 (હરિપુરા) અને 1939 (ત્રિપુરી) માં નેતાજી ભારતીય રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસ (INC) ના પ્રમુખ તરીકે ચૂંટાયા હતા (ગાંધીજીના સમર્થક પટ્ટાભિ સીતારામૈયાને હરાવીને).
• ICS પરીક્ષાનો ત્યાગ: 23 જાન્યુઆરી 1897 ના રોજ જન્મેલા સુભાષચંદ્ર બોઝે ICS (Indian Civil Service) ની પરીક્ષા પાસ કરી હોવા છતાં અંગ્રેજોની નોકરીનો સ્વીકાર કર્યો નહોતો.
• 'નેતાજી' ઉપાધિ: નેતાજીને 'નેતાજી' ની ઉપાધિ સૌપ્રથમ જર્મનીમાં રહેતા ભારતીયો અને એડોલ્ફ હિટલરના સમર્થકો દ્વારા આપવામાં આવી હતી.
• 23 જાન્યુઆરી 1968 ના રોજ યુએસએસઆર (USSR) એ અન્ડરગ્રાઉન્ડ પરમાણુ પરીક્ષણ કર્યું હતું.

👤 મહત્વપૂર્ણ વ્યક્તિઓ અને સંસ્થાઓ

• નેતાજી સુભાષચંદ્ર બોઝ: આઝાદ હિન્દ ફોજના સર્વોચ્ચ નેતા.
• રાસબિહારી બોઝ: આઝાદ હિન્દ ફોજના સ્થાપક (જેમણે નેતાજીને કમાન સોંપી હતી).
• બાળાસાહેબ ઠેકરે: મહારાષ્ટ્રના અગ્રણી નેતા અને શિવસેનાના સ્થાપક.

🚀 આજના સમયમાં પ્રાસંગિકતા અને નાગરિક ફરજ

રાષ્ટ્રીય ગૌરવ અને યુવા નેતૃત્વ: દેશની સુરક્ષા અને આત્મનિર્ભરતા માટે નેતાજીની ક્રાંતિકારી વિચારધારા અને "આપણે આપણા ભાગ્યના વિધાતા સ્વયં છીએ" નો વિચાર અપનાવવો જરૂરી છે. દેશના યુવાનોમાં દેશ સેવા માટે સાહસ અને દ્રઢ નિશ્ચયની ભાવના કેળવવી એ સમયની માંગ છે.
આપણે શું કરી શકીએ? નેતાજીનું જીવનચરિત્ર અને તેમનું પુસ્તક 'ધ ઇન્ડિયન સ્ટ્રગલ' (The Indian Struggle) વાંચવું, આઝાદ હિન્દ ફોજના શહીદો અને સૈનિકોના બલિદાનને યાદ કરી નમન કરવું તથા દેશની અખંડિતતા અને સાર્વભૌમત્વની રક્ષા માટે પ્રતિજ્ઞા લેવી.

❓ વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો (FAQs)

---