તારીખ: 22 જાન્યુઆરી
આ દિવસ ભારતમાં કન્યા કેળવણી અને લિંગ સમાનતા માટે ક્રાંતિકારી 'બેટી બચાવો, બેટી પઢાવો' (Beti Bachao Beti Padhao) યોજનાની શરૂઆત, ભારતીય સંસ્કૃતિના ઐતિહાસિક વળાંક સમાન અયોધ્યા રામ મંદિર પ્રાણ પ્રતિષ્ઠા (2024) તથા નાગાલેન્ડના સ્વતંત્રતા સેનાની રાણી ગુઇદિનલ્યુ સાથે જોડાયેલી ઘટનાઓ માટે જાણીતો છે. આ લેખનો મુખ્ય હેતુ વાચકો અને વિદ્યાર્થીઓને 'બેટી બચાવો, બેટી પઢાવો' અભિયાન, નારી સશક્તિરણ, સાંસ્કૃતિક ઇતિહાસ અને 22 જાન્યુઆરીના ઐતિહાસિક બનાવોથી માહિતગાર કરવાનો છે.

📜 ઇતિહાસ અને ઉત્પત્તિ (History & Origin)

🎯 મુખ્ય હેતુ અને ઉજવણી

દર વર્ષે 22 જાન્યુઆરી ના રોજ ભારત સરકારના મહિલા અને બાળ વિકાસ મંત્રાલય, શિક્ષણ મંત્રાલય તથા સામાજિક સંસ્થાઓ દ્વારા આ તારીખ મનાવાય છે, જેના મુખ્ય ઉદ્દેશ્યો નીચે મુજબ છે:

• સમાજમાંથી કન્યા ભ્રૂણ હત્યા નાબૂદ કરવી, દીકરીઓના જન્મનો ઉત્સવ મનાવવો અને તેમને ગુણવત્તાસભર શિક્ષણ પૂરું પાડવું.
• ભારતીય સંસ્કૃતિ, નારી શક્તિ અને સ્વતંત્રતા સંગ્રામના નાયકોનું સન્માન કરવું.

🌟 મહત્વ અને વર્તમાન વર્ષની થીમ

સામાજિક અને શૈક્ષણિક મહત્વ: 'બેટી બચાવો, બેટી પઢાવો' યોજનાએ દેશભરમાં જાતિ ગુણોત્તરમાં સુધારો કર્યો છે અને દીકરીઓના શાળામાં નામોંકન (Enrollment Rate) માં મોટો વધારો કર્યો છે.
સાંસ્કૃતિક અને ઐતિહાસિક મહત્વ: આ દિવસે ભારતીય વારસા, સ્થાપત્ય અને સામાજિક એકતાની વૈશ્વિક સ્તરે નોંધ લેવાઈ છે.

💰 સુકન્યા સમૃદ્ધિ યોજના (Sukanya Samriddhi Yojana - SSY)

🌍 ભારતમાં ઉજવણી અને પ્રવૃત્તિઓ

ભારતમાં ઉજવણી: દેશના જિલ્લાઓમાં કન્યા કેળવણીમાં ઉત્કૃષ્ટ પ્રદર્શન કરનાર અધિકારીઓ, શાળાઓ અને દીકરીઓને સન્માનિત કરાય છે. શાળાઓમાં દીકરીઓના જન્મોત્સવ અને 'સુકન્યા સમૃદ્ધિ યોજના' (Sukanya Samriddhi Yojana) અંગેના ખાસ જાગૃતિ કેમ્પ યોજાય છે. GPSC, CCE અને UPSC ની તૈયારી કરતા પ્લેટફોર્મ્સ પર 'બેટી બચાવો બેટી પઢાવો' યોજના, બાળ જાતિ ગુણોત્તર (CSR), સુકન્યા સમૃદ્ધિ યોજના, રાણી ગુઇદિનલ્યુ અને નાગા આંદોલન પર વિશેષ ઓનલાઈન કસોટીઓ યોજાય છે.

સામાન્ય પ્રવૃત્તિઓ: શાળાઓમાં "દીકરીઓનું સમાજમાં પ્રદાન" અને "કન્યા કેળવણી" પર નિબંધ, ચિત્રકળા અને નાટક સ્પર્ધાઓ, નવી જન્મેલી દીકરીઓના વૃક્ષારોપણ (બેટિયાં ઔર પૌધે) ના કાર્યક્રમો તથા સોશિયલ મીડિયા પર #BetiBachaoBetiPadhao, #GirlChildEducation, #SukanyaSamriddhiYojana, #RaniGaidinliu અને #WomenEmpowerment હેશટેગ દ્વારા તથ્યો શેર કરવામાં આવે છે.

💡 રસપ્રદ અને ઓછા જાણીતા તથ્યો (Interesting Facts)

• પહેલાં 100 જિલ્લાઓમાં શરૂઆત: 'બેટી બચાવો, બેટી પઢાવો' યોજના શરૂઆતમાં દેશના સૌથી ઓછા જાતિ ગુણોત્તર ધરાવતા 100 પસંદગીના જિલ્લાઓમાં શરૂ કરવામાં આવી હતી, જે આજે સમગ્ર ભારતમાં કાર્યરત છે.
• બ્લડી સન્ડે (1905): 22 જાન્યુઆરી 1905 ના રોજ રશિયાના સેન્ટ પીટર્સબર્ગ ખાતે ઝારના સૈનિકોએ શાંતિપૂર્ણ પ્રદર્શનકારીઓ પર ગોળીબાર કર્યો હતો, જેને રશિયન ઇતિહાસમાં 'બ્લડી સન્ડે' (Bloody Sunday) કહેવામાં આવે છે.
• ક્વીન વિક્ટોરિયા અવસાન (1901): 22 જાન્યુઆરી 1901 ના રોજ બ્રિટનની મહારાણી ક્વીન વિક્ટોરિયા (Queen Victoria) નું 63 વર્ષના લાંબા શાસન બાદ અવસાન થયું હતું.
• 22 જાન્યુઆરી 1973 ના રોજ અમેરિકી સર્વોચ્ચ અદાલતે પ્રખ્યાત 'રો વિ. વેડ' (Roe v. Wade) કેસમાં ગર્ભપાતને બંધારણીય અધિકાર તરીકે માન્યતા આપી હતી.

👤 મહત્વપૂર્ણ વ્યક્તિઓ અને સંસ્થાઓ

• રાણી ગુઇદિનલ્યુ: નાગાલેન્ડના પ્રખ્યાત ક્રાંતિકારી સ્વતંત્રતા સેનાની.
• મહિલા અને બાળ વિકાસ મંત્રાલય (MWCD): યોજનાનું સંચાલન કરતી કેન્દ્રીય નોડલ સંસ્થા.
• પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદી: 'બેટી બચાવો, બેટી પઢાવો' યોજનાના પ્રણેતા.

🚀 આજના સમયમાં પ્રાસંગિકતા અને નાગરિક ફરજ

સ્ત્રી સશક્તિરણ અને STEM શિક્ષણ: દીકરીઓને વિજ્ઞાન, ટેકનોલોજી, એન્જિનિયરિંગ અને ગણિત (STEM) જેવા ક્ષેત્રોમાં આગળ વધારવી અનિવાર્ય છે. ઉપરાંત, દીકરા અને દીકરી વચ્ચેનો ભેદભાવ સંપૂર્ણપણે દૂર કરીને સમાન તકો આપવી એ સમયની માંગ છે.
આપણે શું કરી શકીએ? આપણી આસપાસની જરૂરિયાતમંદ દીકરીઓના શિક્ષણ કે પુસ્તકોમાં આર્થિક સહયોગ આપવો, પોતાની દીકરીના નામે 'સુકન્યા સમૃદ્ધિ ખાતું' ખોલાવી તેના ભવિષ્યને સુરક્ષિત બનાવવું તથા ઉત્તર-પૂર્વના સ્વતંત્રતા સેનાની રાણી ગુઇદિનલ્યુના શૌર્યપૂર્ણ જીવન વિશે વાંચવું.

❓ વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો (FAQs)

---