તારીખ: 25 ફેબ્રુઆરી
આ દિવસ આઝાદી પછી દેશની રક્ષા કાજે પ્રાણોની આહુતિ આપનારા વીર જવાનોના સન્માનમાં બનાવવામાં આવેલા 'રાષ્ટ્રીય યુદ્ધ સ્મારક' (National War Memorial) ના લોકાર્પણ (2019), પ્રખ્યાત બ્રિટિશ બેન્ડ 'ધ બીટલ્સ' ના સંગીતકાર જ્યોર્જ હેરિસન ની જન્મજયંતિ તથા રમતગમત અને વૈશ્વિક ઇતિહાસની વિવિધ ઘટનાઓ માટે જાણીતો છે. આ લેખનો મુખ્ય હેતુ વાચકો અને વિદ્યાર્થીઓને રાષ્ટ્રીય યુદ્ધ સ્મારકનું મહત્વ, સશસ્ત્ર દળોના બલિદાનનો ઇતિહાસ અને 25 ફેબ્રુઆરીના ઐતિહાસિક બનાવોથી માહિતગાર કરવાનો છે.

📜 ઇતિહાસ અને ઉત્પત્તિ (History & Origin)

🎯 મુખ્ય હેતુ અને ઉજવણી

દર વર્ષે 25 ફેબ્રુઆરી ના રોજ ભારત સરકારનું સંરક્ષણ મંત્રાલય, ભારતીય સશસ્ત્ર દળો (આર્મી, નેવી, એરફોર્સ) અને શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ દ્વારા આ તારીખ મનાવાય છે, જેના મુખ્ય ઉદ્દેશ્યો નીચે મુજબ છે:

• 1947 પછીના તમામ યુદ્ધો અને આતંકવાદ વિરોધી કામગીરીમાં શહીદ થયેલા 26,000 થી વધુ ભારતીય જવાનોના બલિદાનને કૃતજ્ઞતાપૂર્વક યાદ કરવું.
• યુવા પેઢીમાં દેશભક્તિ, રાષ્ટ્રપ્રેમ અને સૈન્ય પ્રત્યે આદરની ભાવના મજબૂત કરવી.

🌟 મહત્વ અને વર્તમાન વર્ષની થીમ

રાષ્ટ્રીય અને સૈન્ય મહત્વ: રાષ્ટ્રીય યુદ્ધ સ્મારક એ સ્વતંત્ર ભારત માટે લડેલા અને પ્રાણ ન્યોછાવર કરનારા જવાનોની અમર ગાથા દર્શાવતું દેશનું મુખ્ય સ્મારક છે.
રમતગમત અને સાંસ્કૃતિક મહત્વ: સંગીતમાં વિવિધ સંસ્કૃતિઓનું મિશ્રણ અને રમતગમતમાં અડગ મનોબળનું ઉદાહરણ પૂરું પાડે છે.

🏛️ ચાર ચક્રો (Four Concentric Circles)

🌍 ભારતમાં ઉજવણી અને પ્રવૃત્તિઓ

ભારતમાં ઉજવણી: નવી દિલ્હી સ્થિત રાષ્ટ્રીય યુદ્ધ સ્મારકની 'અમર જ્યોતિ' પર ત્રણેય સેનાના વડાઓ અને સંરક્ષણ મંત્રાલય દ્વારા પુષ્પાંજલિ અર્પણ કરાય છે. દેશભરની સૈનિક શાળાઓ, એનસીસી (NCC) કેડેટ્સ અને શાળાઓમાં દેશભક્તિ પરેડ અને વિશેષ પ્રદર્શન યોજાય છે. GPSC, CCE અને UPSC ની તૈયારી કરતા પ્લેટફોર્મ્સ પર ભારતીય સશસ્ત્ર દળો, 1962, 1965, 1971 અને 1999 (કારગિલ) યુદ્ધોનો ઇતિહાસ તથા પરમવીર ચક્ર વિજેતાઓ પર વિશેષ ઓનલાઈન કસોટીઓ યોજાય છે.

સામાન્ય પ્રવૃત્તિઓ: શાળાઓમાં "ભારતના અમર શહીદો" અને "આપણી સેના - આપણું ગૌરવ" પર વક્તૃત્વ, નિબંધ અને દેશભક્તિ ગીતોનું આયોજન, શહીદ પરિવારોનું આદરપૂર્વક સન્માન તથા સોશિયલ મીડિયા પર #NationalWarMemorial, #AmarJawan, #IndianArmedForces, #GeorgeHarrison, #MuhammadAli1964 અને #JaiHind હેશટેગ દ્વારા તથ્યો શેર કરવામાં આવે છે.

💡 રસપ્રદ અને ઓછા જાણીતા તથ્યો (Interesting Facts)

• સોનેરી નામોનું કોતરકામ: રાષ્ટ્રીય યુદ્ધ સ્મારકના 'ત્યાગ ચક્ર' પર શહીદ થયેલા 26,000 થી વધુ જવાનોના નામો ગ્રેનાઇટ પથ્થરો પર સોનેરી અક્ષરોમાં કોતરવામાં આવ્યા છે.
• પ્રથમ સ્વદેશી મિસાઇલ 'પૃથ્વી-1' (1988): 25 ફેબ્રુઆરી 1988 ના રોજ ભારતે પોતાની પ્રથમ સ્વદેશી જમીનથી જમીન પર પ્રહાર કરતી સરફેસ-ટુ-સરફેસ મિસાઇલ 'પૃથ્વી' (Prithvi-1) નું સફળ પરીક્ષણ કર્યું હતું.
• અમર જવાન જ્યોતિ વિલીનીકરણ: દિલ્હીના ઇન્ડિયા ગેટ પાસે સ્થિત અમર જવાન જ્યોતિની જ્વાળાને 2022 માં રાષ્ટ્રીય યુદ્ધ સ્મારકની અમર જ્યોતિ સાથે સત્તાવાર રીતે મર્જ કરવામાં આવી હતી.
• 25 ફેબ્રુઆરી 1952 ના રોજ નોર્વેના ઓસ્લો ખાતે 6ઠ્ઠી વિન્ટર ઓલિમ્પિક રમતનો સફળ સમાપન થયો હતો.

👤 મહત્વપૂર્ણ વ્યક્તિઓ અને સંસ્થાઓ

• ભારતીય સશસ્ત્ર દળો (Indian Armed Forces): અપ્રતિમ શૌર્યથી દેશની રક્ષા કરતા અમર જવાનો.
• મુહમ્મદ અલી: વિશ્વના પ્રખ્યાત દિગ્ગજ હેવીવેઇટ બોક્સિંગ ચેમ્પિયન.
• જ્યોર્જ હેરિસન: 'ધ બીટલ્સ' બેન્ડના પ્રખ્યાત સંગીતકાર.

🚀 આજના સમયમાં પ્રાસંગિકતા અને નાગરિક ફરજ

રાષ્ટ્રીય એકતા અને સૈન્ય આત્મનિર્ભરતા: દેશના નાગરિકોમાં સેના પ્રત્યે સન્માન અને રાષ્ટ્રીય હિતોના રક્ષણ માટે વિઝન બનાવવું અનિવાર્ય છે. ઉપરાંત, 'મેક ઇન ઇન્ડિયા' હેઠળ સંરક્ષણ ક્ષેત્રે આત્મનિર્ભરતા મેળવી દેશમાં જ શસ્ત્રો અને મિસાઇલો (જેમ કે પૃથ્વી અને બ્રહ્મોસ) નું નિર્માણ કરવું એ સમયની માંગ છે.
આપણે શું કરી શકીએ? દિલ્હી પ્રવાસે જતી વખતે પરિવાર સાથે 'રાષ્ટ્રીય યુદ્ધ સ્મારક' ની મુલાકાત લઈ શહીદોને નમન કરવા, પરમવીર ચક્ર પ્રાપ્ત કરનારા દેશના 21 વીરોની સાહસગાથા વાંચવી તથા 'ભારત કે વીર' ફંડ દ્વારા શહીદ જવાનોના પરિવારોને આર્થિક સહયોગ આપવો.

❓ વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો (FAQs)