તારીખ: 26 ફેબ્રુઆરી
આ દિવસ પ્રખર ક્રાંતિકારી, વિચારક અને 'હાઇન્દવ ધર્મ'ના વ્યાખ્યાતા સ્વાતંત્ર્ય વીર વિનાયક દામોદર સાવરકર ની પુણ્યતિથિ (આત્માર્પણ દિવસ), ભારતીય વાયુસેના (IAF) દ્વારા પાકિસ્તાનમાં આતંકવાદી અડ્ડાઓ પર કરાયેલી ઐતિહાસિક 'બાલાકોટ એરસ્ટ્રાઇક' (2019) તથા આંતરરાષ્ટ્રીય સુરક્ષા ઇતિહાસ માટે જાણીતો છે. આ લેખનો મુખ્ય હેતુ વાચકો અને વિદ્યાર્થીઓને વીર સાવરકરનું આઝાદીમાં પ્રદાન, ભારતીય વાયુસેનાની પરાક્રમ ગાથા અને 26 ફેબ્રુઆરીના ઐતિહાસિક બનાવોથી માહિતગાર કરવાનો છે.

📜 ઇતિહાસ અને ઉત્પત્તિ (History & Origin)

🎯 મુખ્ય હેતુ અને ઉજવણી

દર વર્ષે 26 ફેબ્રુઆરી ના રોજ ભારત સરકારનું સંરક્ષણ મંત્રાલય, ભારતીય વાયુસેના, સાવરકર સ્મારક સમિતિઓ અને રાષ્ટ્રપ્રેમી સંસ્થાઓ દ્વારા આ તારીખ મનાવાય છે, જેના મુખ્ય ઉદ્દેશ્યો નીચે મુજબ છે:

• વીર સાવરકરના રાષ્ટ્રવાદી વિચારો, ત્યાગ અને દેશભક્તિથી યુવા પેઢીને પ્રેરિત કરવી.
• ભારતીય વાયુસેનાના સાહસ, ચોકસાઈ અને દેશની સીમાઓની અખંડિતતા જાળવવાના સંકલ્પને બિરદાવવો.

🌟 મહત્વ અને વર્તમાન વર્ષની થીમ

રાષ્ટ્રીય અને સૈન્ય મહત્વ: બાલાકોટ એરસ્ટ્રાઇકે સાબિત કર્યું કે ભારત પોતાની આંતરિક સુરક્ષા માટે સરહદ પાર જઈને પણ આતંકવાદ સામે કડક કાર્યવાહી કરી શકે છે.
ઐતિહાસિક અને સાહિત્યિક મહત્વ: વીર સાવરકરનું જીવન ક્રાંતિ, કાળી પાણીની સજા (અંદમાન સેલ્યુલર જેલ) અને મરાઠી સાહિત્યમાં અપ્રતિમ યોગદાનનું ઉત્કૃષ્ટ ઉદાહરણ છે.

📖 'અભિનવ ભારત' અને '1857નો સ્વાતંત્ર્ય સમર'

🌍 ભારતમાં ઉજવણી અને પ્રવૃત્તિઓ

ભારતમાં ઉજવણી: મુંબઈ સ્થિત 'સાવરકર સ્મારક' અને મહારાષ્ટ્ર/ગુજરાતમાં વીર સાવરકર સ્મૃતિ કાર્યક્રમો યોજાય છે. ભારતીય વાયુસેનાના એરબેઝ પર બાલાકોટ એરસ્ટ્રાઇકના વીરોનું સન્માન અને વિશેષ ક્વાયત થાય છે. GPSC, CCE અને UPSC ની તૈયારી કરતા પ્લેટફોર્મ્સ પર વીર સાવરકર (અભિનવ ભારત, મિત્ર મેળા), સેલ્યુલર જેલ, ભારતીય વાયુસેનાની ક્ષમતાઓ અને ભારતની આતંકવાદ વિરોધી નીતિ પર વિશેષ ઓનલાઈન કસોટીઓ યોજાય છે.

સામાન્ય પ્રવૃત્તિઓ: શાળાઓમાં "વીર સાવરકરનું જીવન અને સાહસ" તથા "આપણી વાયુસેનાનું પરાક્રમ" પર વક્તૃત્વ, દેશભક્તિ ગીત અને નિબંધ સ્પર્ધા, વાયુસેનાની કામગીરી અને ફાઇટર વિમાનો પર શોર્ટ ફિલ્મ પ્રદર્શન તથા સોશિયલ મીડિયા પર #VeerSavarkar, #BalakotAirStrike, #Mirage2000, #IndianAirForce, #OperationBandar અને #JaiHind હેશટેગ દ્વારા તથ્યો શેર કરવામાં આવે છે.

💡 રસપ્રદ અને ઓછા જાણીતા તથ્યો (Interesting Facts)

• ઓપરેશન બંદર (Operation Bandar): બાલાકોટ એરસ્ટ્રાઇકનું સત્તાવાર ગુપ્ત કોડ નેમ 'ઓપરેશન બંદર' રાખવામાં આવ્યું હતું.
• ઈચ્છામૃત્યુનો નિર્ણય (1966): 26 ફેબ્રુઆરી 1966 ના રોજ વીર સાવરકરે પોતાના જીવનના અંતિમ દિવસોમાં અન્ન-જળનો ત્યાગ કરીને આત્માર્પણ કર્યું હતું, કારણ કે તેમનું માનવું હતું કે "જે જીવન દેશ માટે ઉપયોગી ન રહે, તેને બળજબરીથી ટકાવી રાખવું નકામું છે."
• ગુજરાતી સાહિત્ય સ્મૃતિ: 26 ફેબ્રુઆરી 1975 ના રોજ ગુજરાતના પ્રખ્યાત સાહિત્યકાર અને કવિ મેઘાણી તથા સંસ્કૃતિ સંબંધિત ઐતિહાસિક સ્મૃતિઓ નોંધાઈ છે.
• 1975 માં 26 ફેબ્રુઆરીના રોજ ઈન્વેન્ટર કુર્ત શિંદલે દ્વારા પ્રથમ કમ્પ્યુટર પ્રિન્ટર સંબંધિત ક્રાંતિકારી તકનીક સ્વીકારાઈ હતી.

👤 મહત્વપૂર્ણ વ્યક્તિઓ અને સંસ્થાઓ

• વીર વિનાયક દામોદર સાવરકર: મહાન ક્રાંતિકારી, વિચારક અને પ્રખર રાષ્ટ્રવાદી નેતા.
• ભારતીય વાયુસેના (IAF): દેશની આકાશી સરહદોના રક્ષક વીર જવાનો.
• અભિનવ ભારત: વીર સાવરકર દ્વારા સ્થાપિત ઐતિહાસિક ક્રાંતિકારી સંગઠન.

🚀 આજના સમયમાં પ્રાસંગિકતા અને નાગરિક ફરજ

સંરક્ષણ ક્ષેત્રે 'ઝીરો ટોલરન્સ' અને દેશભક્તિ: બાલાકોટ એરસ્ટ્રાઇકે ભારતની આતંકવાદ વિરોધી આક્રમક નીતિ વિશ્વ સમક્ષ સ્પષ્ટ કરી. વીર સાવરકરના વિચારો દ્વારા યુવાનોમાં દેશ માટે સમર્પણ અને સેવા ભાવના કેળવવી એ સમયની માંગ છે.
આપણે શું કરી શકીએ? વીર સાવરકરનું પુસ્તક '1857નો સ્વાતંત્ર્ય સમર' કે તેમની આત્મકથા 'માઝી જન્મઠેપ' (મારી આજીવન કેદ) વાંચવી, અંદમાન-નિકોબાર પ્રવાસે જતી વખતે સેલ્યુલર જેલ (સાવરકર બેરેક) ની મુલાકાત લેવી તથા ભારતીય સશસ્ત્ર દળો પ્રત્યે માન અને કૃતજ્ઞતા જાળવી રાખવી.

❓ વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો (FAQs)