તારીખ: 26 July
આ દિવસ 1999 ના કારગિલ યુદ્ધમાં પાકિસ્તાની ઘૂસણખોરોને ખદેડીને ભારતીય લશ્કરે મેળવેલી ઐતિહાસિક જીતનો 'કારગિલ વિજય દિવસ' (Kargil Vijay Diwas - 1999), હિંદ મહાસાગરના દ્વીપસમૂહ દેશ 'માલદીવ આઝાદી દિવસ' (Maldives Independence Day - 1965) તથા 2005 માં મુંબઈમાં આવેલા ભયાનક મહાપૂરની યાદ માટે જાણીતો છે. આ લેખનો મુખ્ય હેતુ વાચકો અને વિદ્યાર્થીઓને ભારતીય થલ સેના, ઓપરેશન વિજય, કારગિલ વોર મેમોરિયલ (દ્રાસ), માલદીવનો ઇતિહાસ અને 26 July ના ઐતિહાસિક બનાવોથી માહિતગાર કરવાનો છે.

📜 ઇતિહાસ અને ઉત્પત્તિ (History & Origin)

🎯 મુખ્ય હેતુ અને ઉજવણી

દર વર્ષે 26 July ના રોજ રાષ્ટ્રીય અને વૈશ્વિક સ્તરે કેન્દ્રીય સંરક્ષણ મંત્રાલય, ભારતીય થલ સેના, નૌકા સેના, વાયુ સેના, લડાખ પ્રશાસન તથા માલદીવ સરકાર દ્વારા આ તારીખ મનાવાય છે, જેના મુખ્ય ઉદ્દેશ્યો નીચે મુજબ છે:

• 1999 ના કારગિલ યુદ્ધમાં માતૃભૂમિ રક્ષા કાજે સર્વોચ્ચ બલિદાન આપનાર 527 થી વધુ વીર શહીદોને શ્રદ્ધાંજલિ અર્પણ કરવી.
• દેશના યુવાનોમાં દેશભક્તિ, સૈન્ય પ્રત્યે આદર અને રાષ્ટ્રીય સુરક્ષાની ભાવના મજબૂત કરવી.

🌟 મહત્વ અને વર્તમાન વર્ષની થીમ

સૈન્ય અને રાષ્ટ્રીય મહત્વ: કારગિલ યુદ્ધ એ અત્યંત દુર્ગમ અને બરફીલા ઊંચા પર્વતો પર લડાયેલું વિશ્વનું સૌથી મુશ્કેલ યુદ્ધ હતું. તેમાં કેપ્ટન વિક્રમ બત્રા, મનોજ કુમાર પાંડે, ગ્રેનેડિયર યોગેન્દ્ર સિંહ યાદવ અને રાઇફલમેન સંજય કુમારને દેશનો સર્વોચ્ચ સૈન્ય પુરસ્કાર 'પરમવીર ચક્ર' (Param Vir Chakra) એનાયત કરાયો હતો.
દૌત્ય અને વૈશ્વિક મહત્વ: માલદીવ એ ભારતનો મહત્વનો સાગર સમીપસ્થ પાડોશી દેશ છે (SAGAR Initiative).

✈️ 'ઓપરેશન સફેદ સાગર' (Operation Safed Sagar)

🌍 ભારતમાં ઉજવણી અને પ્રવૃત્તિઓ

ભારતમાં ઉજવણી: લડાખના દ્રાસ સ્થિત 'Kargil War Memorial' ખાતે દેશના રક્ષા મંત્રી અને ત્રણેય સેનાના વડાઓ દ્વારા શહીદ જવાનોને પુષ્પાંજલિ અર્પણ કરાય છે. નવી દિલ્હીના નેશનલ વોર મેમોરિયલ (National War Memorial) ખાતે અમર જવાન જ્યોત પર વિશેષ શ્રદ્ધાંજલિ યોજાય છે. GPSC, CCE અને UPSC ની તૈયારી કરતા પ્લેટફોર્મ્સ પર Operation Vijay 1999, Operation Safed Sagar (IAF), Param Vir Chakra Winners, Dras War Memorial, Bofors Gun (FH77B) અને Maldives 1965 પર વિશેષ ઓનલાઈન કસોટીઓ યોજાય છે.

સામાન્ય પ્રવૃત્તિઓ: આજના દિવસે કારગિલ યુદ્ધના દેશભક્તિ ચિત્રો, ફિલ્મો (જેમ કે 'શેરશાહ', 'LOC કારગિલ') કે પુસ્તકો જોવા-વાંચવા, શાળાઓ અને કૉલેજોમાં "ઓપરેશન વિજય 1999 અને ભારતીય સેનાનું શૌર્ય" પર વક્તૃત્વ અને ક્વિઝ સ્પર્ધા યોજાય છે તથા સોશિયલ મીડિયા પર #KargilVijayDiwas #KargilVijayDiwas1999 #OperationVijay #CaptainVikramBatra #YehDilMaangeMore #KargilWarMemorial અને #IndianArmy હેશટેગ દ્વારા તથ્યો શેર કરવામાં આવે છે.

💡 રસપ્રદ અને ઓછા જાણીતા તથ્યો (Interesting Facts)

• બોફોર્સ તોપોનું પ્રદાન: કારગિલ યુદ્ધમાં 155 mm ની બોફોર્સ તોપો (Bofors Guns FH77B) એ પાકિસ્તાની બંકરોને નષ્ટ કરવામાં સૌથી નિર્ણાયક ભૂમિકા ભજવી હતી.
• સ્વેઝ કેનાલનું રાષ્ટ્રીયકરણ (1956): 26 July 1956 ના રોજ ઇજિપ્તના રાષ્ટ્રપતિ ગમાલ અબ્દેલ નાસરે 'સ્વેઝ કેનાલ' (Suez Canal) નું રાષ્ટ્રીયકરણ કર્યું હતું, જેનાથી વિશ્વમાં 'Suez Crisis' ઊભી થઈ હતી.
• FBI સ્થાપના (1908): 26 July 1908 ના રોજ અમેરિકામાં પ્રસિદ્ધ તપાસ એજન્સી FBI (Federal Bureau of Investigation) ની સ્થાપના થઈ હતી.
• કારગિલ યુદ્ધ સમયે ભારતના પ્રધાનમંત્રી અટલ બિહારી વાજપેયી અને થલ સેનાપ્રમુખ જનરલ વી. પી. મલિક હતા.

👤 મહત્વપૂર્ણ વ્યક્તિઓ અને સંસ્થાઓ

• કેપ્ટન વિક્રમ બત્રા (PVC): "યહ દિલ માગે મોર!" નારાના કારગિલ યુદ્ધના અમર શહીદ નાયક.
• અટલ બિહારી વાજપેયી: કારગિલ વિજય સમયના ભારતના પૂર્વ પ્રધાનમંત્રી.
• ભારતીય સશસ્ત્ર સેનાઓ: થલ સેના, વાયુ સેના અને નૌકા સેના.

🚀 આજના સમયમાં પ્રાસંગિકતા અને નાગરિક ફરજ

સરહદી સુરક્ષા અને સૈન્ય આધુનિકીકરણ: લડાખ અને ઉત્તરીય સરહદો પર ઓલ-વેધર રોડ (જેમ કે ઝોજીલા ટનલ) અને લશ્કરી ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર મજબૂત કરવું. ઉપરાંત, 'આત્મનિર્ભર ભારત' હેઠળ દેશમાં જ સંરક્ષણ સાધનો અને ડ્રોન ટેકનોલોજી વિકસાવવી એ સમયની માંગ છે.
આપણે શું કરી શકીએ? આજના દિવસે કારગિલ યુદ્ધમાં શહીદ થયેલા વીર જવાનોની યાદી અને તેમની વીરગાથાઓ વિગતવાર વાંચવી, દેશના સૈનિકો અને તેમના પરિવારો માટે કૃતજ્ઞતા વ્યક્ત કરી સૈન્ય કલ્યાણ ફંડ (Armed Forces Flag Day Fund) માં સહયોગ આપવો તથા 1999 ના યુદ્ધ દરમિયાનના ભારતના કૂટનીતિક અને સૈન્ય નિર્ણયો વિશે અભ્યાસ કરવો.

❓ વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો (FAQs)

---