તારીખ: 27 ફેબ્રુઆરી
આ દિવસ ભારતીય સ્વાતંત્ર્ય સંગ્રામના મહાન ક્રાંતિકારી ચંદ્રશેખર આઝાદ નો શહીદ દિવસ (1931), સંતુલિત આહાર અને પોષણ પ્રત્યે જાગૃતિ લાવવા મનાવાતો 'રાષ્ટ્રીય પ્રોટીન દિવસ' (National Protein Day) તથા જ્ઞાનપીઠ પુરસ્કાર વિજેતા કવિ કુસુમાગ્રજની જન્મજયંતિ નિમિત્તે 'મરાઠી ભાષા ગૌરવ દિવસ' તરીકે જાણીતો છે. આ લેખનો મુખ્ય હેતુ વાચકો અને વિદ્યાર્થીઓને ચંદ્રશેખર આઝાદની શહાદત, શરીર માટે પ્રોટીનનું મહત્વ અને 27 ફેબ્રુઆરીના ઐતિહાસિક બનાવોથી માહિતગાર કરવાનો છે.

📜 ઇતિહાસ અને ઉત્પત્તિ (History & Origin)

🎯 મુખ્ય હેતુ અને ઉજવણી

દર વર્ષે 27 ફેબ્રુઆરી ના રોજ ભારત સરકારનું સશસ્ત્ર બળ/ગૃહ મંત્રાલય, આરોગ્ય અને પરિવાર કલ્યાણ મંત્રાલય, રાષ્ટ્રીય પોષણ સંસ્થાઓ અને મહારાષ્ટ્ર સરકાર દ્વારા આ તારીખ મનાવાય છે, જેના મુખ્ય ઉદ્દેશ્યો નીચે મુજબ છે:

• માતૃભૂમિ કાજે પ્રાણ અર્પણ કરનાર દેશના મહાન ક્રાંતિકારીઓની શહાદતને નમન કરવા.
• ભારતના નાગરિકોમાં દૈનિક આહારમાં પ્રોટીનની ઉણપ (Protein Deficiency) દૂર કરવા માટે જાગૃતિ ફેલાવવી.

🌟 મહત્વ અને વર્તમાન વર્ષની થીમ

રાષ્ટ્રીય અને ક્રાંતિકારી મહત્વ: ચંદ્રશેખર આઝાદે હિન્દુસ્તાન સોશિયલિસ્ટ રિપબ્લિકન એસોસિએશન (HSRA) ના માધ્યમથી આઝાદીની લડતને એક નવી અને આક્રમક દિશા આપી હતી.
સ્વાસ્થ્ય અને પોષણ મહત્વ: પ્રોટીન એ શરીરના કોષોના નિર્માણ, મસલ્સ અને પ્રતિકારક શક્તિ માટે અનિવાર્ય પોષક તત્વ છે.

🔥 "આઝાદ હી રહે હૈં, આઝાદ હી રહેંગે"

🌍 ભારતમાં ઉજવણી અને પ્રવૃત્તિઓ

ભારતમાં ઉજવણી: પ્રયાગરાજ સ્થિત ચંદ્રશેખર આઝાદ પાર્કમાં તેમની પ્રતિમા પર પુષ્પાંજલિ અર્પણ કરી શ્રદ્ધા સુમન અર્પાય છે. દેશભરમાં આરોગ્ય સંસ્થાઓ અને શાળાઓમાં પ્રોટીન જાગૃતિ સેમિનાર અને ન્યુટ્રિશન કેમ્પ યોજાય છે. GPSC, CCE અને UPSC ની તૈયારી કરતા પ્લેટફોર્મ્સ પર ક્રાંતિકારી ચળવળ, HSRA (1928), કાકોરી ટ્રેન એક્શન (1925), પ્રોટીનની જૈવિક ભૂમિકા અને ભારતીય ભાષાઓ પર વિશેષ ઓનલાઈન કસોટીઓ યોજાય છે.

સામાન્ય પ્રવૃત્તિઓ: શાળાઓમાં "અમર શહીદ ચંદ્રશેખર આઝાદ" પર નાટક, વક્તૃત્વ અને દેશભક્તિ ગીત સ્પર્ધા, "દૈનિક ખોરાકમાં પ્રોટીનનું મહત્વ" પર હેલ્ધી ફૂડ પ્રદર્શન તથા સોશિયલ મીડિયા પર #ChandrashekharAzad, #NationalProteinDay, #RightToProtein, #HSRA, #MarathiBhashaDin અને #JaiHind હેશટેગ દ્વારા તથ્યો શેર કરવામાં આવે છે.

💡 રસપ્રદ અને ઓછા જાણીતા તથ્યો (Interesting Facts)

• અદાલતમાં પરાક્રમી ઉત્તર: ચંદ્રશેખર આઝાદનું મૂળ નામ ચંદ્રશેખર તિવારી હતું, પરંતુ 15 વર્ષની ઉંમરે અદાલતમાં જ્યારે જજે તેમનું નામ પૂછ્યું ત્યારે તેમણે પોતાનું નામ 'આઝાદ', પિતાનું નામ 'સ્વતંત્રતા' અને સરનામું 'જેલ' બતાવ્યું હતું!
• HSRA નું પુનર્ગઠન: ચંદ્રશેખર આઝાદે ભગતસિંહ, રાજગુરુ અને સુખદેવ સાથે મળીને 'હિન્દુસ્તાન સોશિયલિસ્ટ રિપબ્લિકન એસોસિએશન' (HSRA) નું પુનર્ગઠન કર્યું હતું.
• ગોધરા ટ્રેન ઘટના (2002): 27 ફેબ્રુઆરી 2002 ના રોજ ગુજરાતના ગોધરા રેલવે સ્ટેશન ખાતે 'સાબરમતી એક્સપ્રેસ' (Godhra Train Incident) ના S-6 કોચમાં આગ લાગવાની કરુણ ઘટના ઘટી હતી.
• પ્રોટીનની શોધ 1838 માં ડચ રસાયણશાસ્ત્રી જેરાર્ડસ જોહાનિસ મુલ્ડર (Gerardus Johannes Mulder) દ્વારા કરવામાં આવી હતી.

👤 મહત્વપૂર્ણ વ્યક્તિઓ અને સંસ્થાઓ

• ચંદ્રશેખર આઝાદ: HSRA ના કમાન્ડર-ઇન-ચીફ અને મહાન ક્રાંતિવીર.
• કુસુમાગ્રજ (વી. વા. શિરવાડકર): પ્રખ્યાત મરાઠી કવિ અને નાટકકાર.
• રાષ્ટ્રીય પોષણ સંસ્થા (NIN): ભારતની સર્વોચ્ચ પોષણ સંસ્થા.

🚀 આજના સમયમાં પ્રાસંગિકતા અને નાગરિક ફરજ

પ્રોટીન ડેફિશિયન્સી અટકાવવી અને સ્વાભિમાન: ભારતમાં 70% થી વધુ લોકોના આહારમાં પ્રોટીનની ઉણપ જોવા મળે છે; કઠોળ, દૂધ, પનીર, સોયાબીન અને ઈંડાનો આહારમાં સમાવેશ કરવો જરૂરી છે. ઉપરાંત દેશહિત માટે નૈતિક મૂલ્યો સાથે અડગ રહેવું એ સમયની માંગ છે.
આપણે શું કરી શકીએ? તમારા અને તમારા પરિવારના રોજના ભોજનમાં યોગ્ય માત્રામાં પ્રોટીન આપતા આહાર (દાળ, કઠોળ, લીલા શાકભાજી, ડેરી પ્રોડક્ટ્સ) શામેલ કરવા, ચંદ્રશેખર આઝાદ અને ક્રાંતિકારીઓના જીવન પર આધારિત પુસ્તકો વાંચવા તથા પ્રયાગરાજ ખાતે આઝાદની રિવોલ્વર (જે અલ્હાબાદ મ્યુઝિયમમાં રખાઈ છે) વિશે માહિતી મેળવવી.

❓ વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો (FAQs)