📅 7 જૂન દિન વિશેષ : વિશ્વ ખાદ્ય સુરક્ષા દિવસ (World Food Safety Day) અને મહાત્મા ગાંધીનો પ્રથમ સત્યાગ્રહ (દક્ષિણ આફ્રિકા 1893) – Sunday Exam

“શુદ્ધ આહારથી સ્વસ્થ જીવન અને સત્યાગ્રહનો જન્મ: જ્યારે 7 June એ 'World Food Safety Day' અને 'Pietermaritzburg Incident' યાદ કરાયા!”

તારીખ: 7 June
આ દિવસ દૂષિત ખોરાકથી થતા રોગો અટકાવવા અને સુરક્ષિત આહાર માટે મનાવાતો સંયુક્ત રાષ્ટ્રનો 'વિશ્વ ખાદ્ય સુરક્ષા દિવસ' (World Food Safety Day - 2019) તથા મહાત્મા ગાંધીના જીવનમાં સત્યાગ્રહ અને સવિનય કાનૂનભંગનો પાયો નાખનાર દક્ષિણ આફ્રિકાની પીટરમારિટ્ઝબર્ગ ઘટના (1893) માટે જાણીતો છે. આ લેખનો મુખ્ય હેતુ વાચકો અને વિદ્યાર્થીઓને સુરક્ષિત આહારનું મહત્વ, FSSAI ની ભૂમિકા, ગાંધીવાદી સત્યાગ્રહનો ઉદ્ભવ અને 7 June ના ઐતિહાસિક બનાવોથી માહિતગાર કરવાનો છે.

📜 ઇતિહાસ અને ઉત્પત્તિ (History & Origin)

🥗 વિશ્વ ખાદ્ય સુરક્ષા દિવસ (2019): ડિસેમ્બર 2018 માં સંયુક્ત રાષ્ટ્ર સામાન્ય સભા (UNGA) એ FAO અને WHO ના સહયોગથી દર વર્ષે 7 June ના રોજ આ દિવસ ઉજવવાની જાહેરાત કરી હતી. પ્રથમ વાર તે 7 June 2019 ના રોજ મનાવવામાં આવ્યો હતો.

🚂 ગાંધીજી અને પીટરમારિટ્ઝબર્ગ ઘટના (1893): 7 June 1893 ના રોજ દક્ષિણ આફ્રિકામાં ડરબનથી પ્રિટોરિયા જતી ટ્રેનમાં પ્રથમ વર્ગની ટિકિટ હોવા છતાં રંગભેદ નીતિના કારણે મહાત્મા ગાંધીને પીટરમારિટ્ઝબર્ગ (Pietermaritzburg) રેલવે સ્ટેશન પર ટ્રેનમાંથી બહાર ફેંકી દેવામાં આવ્યા હતા, જેણે તેમના સત્યાગ્રહ આંદોલનની નીંવ નાખી હતી.

🏢 જમશેદજી તાતા સ્મરણ (1904): 7 June 1904 ના રોજ ભારતમાં આધુનિક ઉદ્યોગોના પિતા ગણાતા જમશેદજી નૌશેરવાનજી તાતા (Jamsetji Tata) ના અવસાનની ઘટના પણ જોડાયેલી છે.

🎯 મુખ્ય હેતુ અને ઉજવણી

દર વર્ષે 7 June ના રોજ વૈશ્વિક સ્તરે સંયુક્ત રાષ્ટ્ર (UN), WHO, FAO, ભારત સરકારનું આરોગ્ય મંત્રાલય અને FSSAI દ્વારા આ તારીખ મનાવાય છે, જેના મુખ્ય ઉદ્દેશ્યો નીચે મુજબ છે:

દૂષિત અને અસુરક્ષિત ખોરાકથી થતી બીમારીઓ અટકાવવી, અન્ન સંગ્રહ અને વેચાણ માટે વૈશ્વિક ધોરણો (Food Standards) નું પાલન સુનિશ્ચિત કરવું.
રંગભેદ અને અન્યાય સામે અહિંસક સંઘર્ષના ગાંધીવાદી વિચારોને નમન કરવું.

🌟 મહત્વ અને વર્તમાન વર્ષની થીમ

સ્વાસ્થ્ય અને આર્થિક મહત્વ: દૂષિત ખોરાક ખાવાથી દર વર્ષે વૈશ્વિક સ્તરે 60 કરોડથી વધુ લોકો બીમાર પડે છે. સુરક્ષિત આહાર એ માનવ જીવન અને આર્થિક વિકાસનો મુખ્ય આધાર છે.
રાષ્ટ્રીય અને ઐતિહાસિક મહત્વ: 1893 ની પીટરમારિટ્ઝબર્ગ ઘટનાથી મોહનદાસ કરમચંદ ગાંધી એક સામાન્ય વકીલમાંથી રાષ્ટ્રપિતા 'મહાત્મા' બનવાના માર્ગે આગળ વધ્યા હતા.

🎨 મધ્યસ્થ થીમ: WHO, FAO અને FSSAI દ્વારા આજના દિવસ માટે જે મુખ્ય વિષય કેન્દ્રમાં રાખવામાં આવે છે તે છે: "સુરક્ષિત આહાર, ઉત્તમ સ્વાસ્થ્ય: ખાદ્ય ધોરણોનું પાલન અને આત્મનિર્ભર ભારતનો વૈશ્વિક સંકલ્પ".

🛡️ 'FSSAI' અને 2006 નો કાયદો

ભારતમાં ખોરાકની ગુણવત્તા નિયંત્રિત કરવા માટે 'Food Safety and Standards Act, 2006' હેઠળ 2011 માં FSSAI ની સ્થાપના સ્વાસ્થ્ય અને પરિવાર કલ્યાણ મંત્રાલય હેઠળ કરવામાં આવી હતી.

🌍 ભારતમાં ઉજવણી અને પ્રવૃત્તિઓ

ભારતમાં ઉજવણી: 'ફૂડ સેફ્ટી એન્ડ સ્ટાન્ડર્ડ્સ ઓથોરિટી ઓફ ઇન્ડિયા' (FSSAI) દ્વારા દેશભરમાં ઉત્કૃષ્ટ ખાદ્ય સુરક્ષા કામગીરી કરનાર રાજ્યો માટે 'State Food Safety Index' (SFSI) બહાર પાડવામાં આવે છે. શેરી વિક્રેતાઓ (Street Food Vendors) માટે શુદ્ધતા અને સ્વચ્છતા તાલીમ શિબિરો યોજાય છે. GPSC, CCE અને UPSC ની તૈયારી કરતા પ્લેટફોર્મ્સ પર FSSAI (FSS Act 2006), Codex Alimentarius Commission, પીટરમારિટ્ઝબર્ગ ઘટના 1893 અને જમશેદજી તાતા પર વિશેષ ઓનલાઈન કસોટીઓ યોજાય છે.

સામાન્ય પ્રવૃત્તિઓ: રસોડામાં ખોરાક બનાવતી અને સંગ્રહ કરતી વખતે સ્વચ્છતાના નિયમો જાળવવામાં આવે છે (Clean, Separate, Cook, Chill), શાળાઓ અને કૉલેજોમાં "સુરક્ષિત અને પૌષ્ટિક આહાર" તથા "ગાંધીજીનો સત્યાગ્રહ" પર વક્તૃત્વ અને ક્વિઝ સ્પર્ધા યોજાય છે તથા સોશિયલ મીડિયા પર #WorldFoodSafetyDay #SafeFoodHealthyTomorrow #FSSAI #MahatmaGandhi #Pietermaritzburg1893 અને #EatRightIndia હેશટેગ દ્વારા તથ્યો શેર કરવામાં આવે છે.

💡 રસપ્રદ અને ઓછા જાણીતા તથ્યો (Interesting Facts)

પ્રથમ ક્રિકેટ વર્લ્ડ કપ (1975): 7 June 1975 ના રોજ ક્રિકેટ ઇતિહાસનો સર્વપ્રથમ 'ODI ક્રિકેટ વર્લ્ડ કપ' (1975 Prudential World Cup) ઇંગ્લેન્ડમાં શરૂ થયો હતો (ભારત અને ઇંગ્લેન્ડ વચ્ચે પ્રથમ મેચ).
'ભાસ્કર-1' લોન્ચિંગ (1979): 7 June 1979 ના રોજ ભારતનો બીજો પૃથ્વી નિરીક્ષણ ઉપગ્રહ 'ભાસ્કર-1' (Bhaskara-1) તત્કાલીન સોવિયેત યુનિયન (USSR) ના કટોપમાંથી લોન્ચ કરવામાં આવ્યો હતો.
પીટરમારિટ્ઝબર્ગ સ્મારક: પીટરમારિટ્ઝબર્ગ રેલવે સ્ટેશન પર આજે ગાંધીજીની એક બ્રોન્ઝની પ્રતિમા અને પ્લેક સ્થાપિત છે, જ્યાં લખેલું છે કે આ સ્થળેથી ગાંધીજીની સત્યાગ્રહ યાત્રા શરૂ થઈ હતી.
'કોડેક્સ એલિમેન્ટરિયસ' (Codex Alimentarius) એ FAO અને WHO દ્વારા બનાવવામાં આવેલ આંતરરાષ્ટ્રીય ખાદ્ય ધોરણોનો સંગ્રહ છે.

👤 મહત્વપૂર્ણ વ્યક્તિઓ અને સંસ્થાઓ

મહાત્મા ગાંધી: રાષ્ટ્રપિતા અને અહિંસક સત્યાગ્રહના પ્રણેતા.
જમશેદજી તાતા: ભારતીય આધુનિક ઉદ્યોગોના પિતા અને તાતા ગ્રુપના સ્થાપક.
FSSAI / WHO / FAO: ખાદ્ય સુરક્ષા અને આરોગ્ય સંબંધિત આંતરરાષ્ટ્રીય તથા રાષ્ટ્રીય સંસ્થાઓ.

🚀 આજના સમયમાં પ્રાસંગિકતા અને નાગરિક ફરજ

ખોરાકમાં ભેળસેળ અને ઈટ રાઈટ ઈન્ડિયા: શાકભાજી અને ફળોમાં વપરાતા ઝેરી જંતુનાશકો તથા પ્રોસેસ્ડ ફૂડમાં ભેળસેળ અટકાવી નાગરિકોના સ્વાસ્થ્યનું રક્ષણ કરવું. ઉપરાંત, યોગ્ય પોષણ મેળવવું અને જંક ફૂડને બદલે પરંપરાગત તથા સ્વસ્થ આહાર (Eat Right India) અપનાવવો એ સમયની માંગ છે.
આપણે શું કરી શકીએ? આજના દિવસે પેક કરેલા ખોરાકની એક્સપાયરી ડેટ (Expiry Date) અને FSSAI લાઇસન્સ નંબર ચકાસવાની ટેવ પાડવી, વાસી કે અસ્વચ્છ ખોરાક ખાવાનું ટાળવું અને પાણી ઉકાળીને પીવું તથા મહાત્મા ગાંધીજીના દક્ષિણ આફ્રિકાના સત્યાગ્રહના ઇતિહાસ વિશે વાંચવું.

💬 "સુરક્ષિત ખોરાક એ વિલાસ નથી, પણ દરેક માનવીનો મૂળભૂત અધિકાર છે." — આરોગ્ય સંદેશ

💬 "તમારો ખોરાક જ તમારી દવા બને, નહીં કે દવા તમારો ખોરાક." — હિપ્પોક્રેટ્સ

💬 "અન્યાય સામે અવાજ ઉઠાવવાની શરૂઆત પોતાનાથી જ થાય છે." — મહાત્મા ગાંધી પ્રેરણા

❓ વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો (FAQs)

પ્રશ્ન 1: 'વિશ્વ ખાદ્ય સુરક્ષા દિવસ' (World Food Safety Day) ક્યારે ઉજવવામાં આવે છે?
ઉત્તર: દર વર્ષે 7 June ના રોજ (સંયુક્ત રાષ્ટ્ર દ્વારા 2019 થી).

પ્રશ્ન 2: ગાંધીજીને દક્ષિણ આફ્રિકામાં કયા રેલવે સ્ટેશન પરથી નીચે ઉતારી દેવાયા હતા?
ઉત્તર: પીટરમારિટ્ઝબર્ગ (Pietermaritzburg) - 7 June 1893.

પ્રશ્ન 3: ભારતમાં FSSAI નું વડું મથક ક્યાં આવેલું છે?
ઉત્તર: નવી દિલ્હી.

પ્રશ્ન 4: પ્રથમ એકદિવસીય ક્રિકેટ વર્લ્ડ કપ ક્યારે શરુ થયો હતો?
ઉત્તર: 7 June 1975 ના રોજ (ઇંગ્લેન્ડ ખાતે).

પ્રશ્ન 5: ભારતનો 'ભાસ્કર-1' સેટેલાઇટ ક્યારે લોન્ચ થયો હતો?
ઉત્તર: 7 June 1979 ના રોજ.

🏁 ઉપસંહાર (Conclusion)

7 June ની તારીખ આપણને શુદ્ધ, સ્વચ્છ અને સુરક્ષિત આહાર (વિશ્વ ખાદ્ય સુરક્ષા દિવસ 2019) નો સ્વાસ્થ્યલક્ષી સંદેશ આપે છે, તો બીજી તરફ માનવ અધિકારો અને અહિંસક સત્યાગ્રહનો પાયો (ગાંધીજી પીટરમારિટ્ઝબર્ગ ઘટના 1893) તથા અવકાશ અને રમતગમતનો ઇતિહાસ (ભાસ્કર-1 1979 અને પ્રથમ ક્રિકેટ વર્લ્ડ કપ 1975) દર્શાવે છે. શુદ્ધ આહાર, સત્યનિષ્ઠા અને વૈજ્ઞાનિક પ્રગતિ જ ભારતને વિશ્વ સમક્ષ શ્રેષ્ઠ અને સક્ષમ બનાવે છે. સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાના વિદ્યાર્થીઓ માટે FSSAI, Food Safety Act 2006, SFSI ઇન્ડેક્સ, પીટરમારિટ્ઝબર્ગ ક્રાંતિ, ભાસ્કર-1 અને 1975 નો વર્લ્ડ કપ સાંકળીને અભ્યાસ કરવા માટે આ એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ અને પ્રેરણાદાયી દિવસ છે.

📢 Sunday Exam સત્તાવાર શૈક્ષણિક નોટિસ

Sunday Exam એ ગુજરાતના સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાના ઉમેદવારો માટે 100% એક્ઝામ-ઓરિએન્ટેડ અને સચોટ 'દિન વિશેષ' અને કરંટ અફેર્સ પૂરું પાડતું વિશ્વસનીય શૈક્ષણિક પ્લેટફોર્મ છે. જો તમને આ આર્ટિકલમાં કોઈ પણ પ્રકારની ફેક્ચ્યુઅલ ક્ષતિ જણાય, તો ઉમેદવારો સત્વરે અમારા સત્તાવાર મેઈલ આઈડી sunadyexambyguru@gmail.com પર મેઈલ કરીને વહીવટી જાણ કરી શકે છે.

📌 સંદર્ભો (References): વિશ્વ આરોગ્ય સંસ્થા અને FAO સત્તાવાર પોર્ટલ (WHO World Food Safety Day Logs) | FSSAI સત્તાવાર વેબસાઇટ, ભારત સરકાર (Food Safety Directives) | NCERT/GCERT ધોરણ 8, 11 અને 12 ના ભારતનો ઇતિહાસ, સામાન્ય વિજ્ઞાન અને અર્થશાસ્ત્ર.

📲 ફ્રી જનરલ નોલેજ પીડીએફ, રોજગાર સમાચાર અને ડેઇલી કરંટ અફેર્સ ક્વિઝ માટે અત્યારે જ જોડાઓ:

💬 Join Sunday Exam WhatsApp Community

SUNDAY EXAM

Menu

SUNDAY EXAM

📅 7 જૂન દિન વિશેષ : વિશ્વ ખાદ્ય સુરક્ષા દિવસ (World Food Safety Day) અને મહાત્મા ગાંધીનો પ્રથમ સત્યાગ્રહ (દક્ષિણ આફ્રિકા 1893) – Sunday Exam

📅 7 જૂન દિન વિશેષ : વિશ્વ ખાદ્ય સુરક્ષા દિવસ (World Food Safety Day) અને મહાત્મા ગાંધીનો પ્રથમ સત્યાગ્રહ (દક્ષિણ આફ્રિકા 1893) – Sunday Exam

📜 ઇતિહાસ અને ઉત્પત્તિ (History & Origin)

🎯 મુખ્ય હેતુ અને ઉજવણી

🌟 મહત્વ અને વર્તમાન વર્ષની થીમ

🛡️ 'FSSAI' અને 2006 નો કાયદો

🌍 ભારતમાં ઉજવણી અને પ્રવૃત્તિઓ

💡 રસપ્રદ અને ઓછા જાણીતા તથ્યો (Interesting Facts)

👤 મહત્વપૂર્ણ વ્યક્તિઓ અને સંસ્થાઓ

🚀 આજના સમયમાં પ્રાસંગિકતા અને નાગરિક ફરજ

❓ વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો (FAQs)

🏁 ઉપસંહાર (Conclusion)

📢 Sunday Exam સત્તાવાર શૈક્ષણિક નોટિસ

About Author

ટિપ્પણીઓ નથી:

ટિપ્પણી પોસ્ટ કરો

Advertisement