તારીખ: 9 ફેબ્રુઆરી
આ દિવસ ભારતમાં બાળકોના કુપોષણ અને સ્વાસ્થ્ય રક્ષણ માટે 'રાષ્ટ્રીય ડીવર્મિંગ દિવસ' (National Deworming Day - પ્રારંભિક તબક્કો), બ્રિટિશ કાળ દરમિયાન રાયસિના હિલ વિસ્તારને સત્તાવાર રીતે 'નવી દિલ્હી' (New Delhi - 1931) નામ આપવાની ઘટના તથા એવિએશન ક્ષેત્રની ઐતિહાસિક સિદ્ધિઓ માટે જાણીતો છે. આ લેખનો મુખ્ય હેતુ વાચકો અને વિદ્યાર્થીઓને બાળ આરોગ્ય અભિયાનો, ભારતના રાજધાની ક્ષેત્રનો ઇતિહાસ, વિજ્ઞાન અને 9 ફેબ્રુઆરીના ઐતિહાસિક બનાવોથી માહિતગાર કરવાનો છે.

📜 ઇતિહાસ અને ઉત્પત્તિ (History & Origin)

🎯 મુખ્ય હેતુ અને ઉજવણી

દર વર્ષે 9 ફેબ્રુઆરી ના રોજ કેન્દ્રીય આરોગ્ય મંત્રાલય, દિલ્હી સરકાર, એવિએશન સંસ્થાઓ અને દેશની શાળાઓ દ્વારા આ તારીખ મનાવાય છે, જેના મુખ્ય ઉદ્દેશ્યો નીચે મુજબ છે:

• દેશના તમામ શાળાઓ અને આંગણવાડીઓમાં બાળકોને અલ્બેન્ડાઝોલ (Albendazole) ગોળી આપીને એનિમિયા અને કુપોષણથી મુક્ત કરવા.
• ભારતના સ્થાપત્ય અને રાજધાનીના ગૌરવશાળી ઇતિહાસ વિશે જાગૃતિ લાવવી.

🌟 મહત્વ અને વર્તમાન વર્ષની થીમ

જાહેર આરોગ્ય મહત્વ: ડીવર્મિંગ અભિયાનથી બાળકોની શારીરિક વૃદ્ધિ, રોગપ્રતિકારક શક્તિ અને શાળામાં હાજરીનું પ્રમાણ સુધરે છે.
ઐતિહાસિક અને આર્કિટેક્ચરલ મહત્વ: દિલ્હી ભારતનું રાજકીય, સાંસ્કૃતિક અને આર્થિક હૃદય છે.

🩺 અલ્બેન્ડાઝોલ (Albendazole 400mg)

🌍 ભારતમાં ઉજવણી અને પ્રવૃત્તિઓ

ભારતમાં ઉજવણી: દેશભરની તમામ સરકારી શાળાઓ, પ્રાઇવેટ શાળાઓ અને આંગણવાડી કેન્દ્રો પર બાળકોને ડીવર્મિંગ ટેબ્લેટ્સ આપવામાં આવે છે. નવી દિલ્હીમાં દિલ્હી પ્રશાસન દ્વારા સાંસ્કૃતિક અને સ્થાપત્ય પ્રદર્શનો યોજાય છે. GPSC, CCE અને UPSC ની તૈયારી કરતા પ્લેટફોર્મ્સ પર દિલ્હી દરબાર (1911), લ્યુટિયન્સ દિલ્હીનો ઇતિહાસ, રાષ્ટ્રીય આરોગ્ય મિશન (NHM) અને એવિએશન હિસ્ટ્રી પર વિશેષ ઓનલાઈન કસોટીઓ યોજાય છે.

સામાન્ય પ્રવૃત્તિઓ: શાળાઓમાં "સ્વાસ્થ્ય અને વ્યક્તિગત સ્વચ્છતા (Personal Hygiene)" તથા "દિલ્હીનો ઐતિહાસિક વારસો" પર વક્તૃત્વ અને નિબંધ સ્પર્ધા, આંગણવાડી કાર્યકરો દ્વારા ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં આરોગ્ય જાગૃતિ રેલી તથા સોશિયલ મીડિયા પર #NationalDewormingDay, #NewDelhi1931, #Boeing747, #HealthyChildhood, #NHM અને #DelhiHistory હેશટેગ દ્વારા તથ્યો શેર કરવામાં આવે છે.

💡 રસપ્રદ અને ઓછા જાણીતા તથ્યો (Interesting Facts)

• સ્વતંત્ર ભારતની પ્રથમ વસ્તી ગણતરી (1951): 9 ફેબ્રુઆરી 1951 ના રોજ સ્વતંત્ર ભારતની પ્રથમ સંપૂર્ણ વસ્તી ગણતરી (Census) ની પ્રક્રિયા સત્તાવાર રીતે શરૂ થઈ હતી.
• ડેવિસ કપ સ્થાપના (1900): 9 ફેબ્રુઆરી 1900 ના રોજ પ્રખ્યાત ટેનિસ ટુર્નામેન્ટ 'ડેવિસ કપ' (Davis Cup) ની સત્તાવાર સ્થાપના કરવામાં આવી હતી.
• ક્વીન ઓફ ધ સ્કાય: બોઇંગ 747 વિમાનને તેના વિશિષ્ટ આકારના કારણે 'ક્વીન ઓફ ધ સ્કાય' (Queen of the Skies) કહેવામાં આવે છે.
• 9 ફેબ્રુઆરી 1964 ના રોજ પ્રખ્યાત બ્રિટિશ મ્યુઝિક બેન્ડ 'ધ બીટલ્સ' (The Beatles) એ અમેરિકી ટીવી શો 'ધ એડ સુલિવાન શો' માં પ્રથમ વાર પર્ફોર્મ કર્યું હતું, જેને 7.3 કરોડ લોકોએ જોયું હતું.

👤 મહત્વપૂર્ણ વ્યક્તિઓ અને સંસ્થાઓ

• એડવિન લ્યુટિયન્સ અને હર્બર્ટ બેકર: નવી દિલ્હીના મુખ્ય આર્કિટેક્ટ્સ.
• કેન્દ્રીય આરોગ્ય મંત્રાલય: ડીવર્મિંગ ડેનું રાષ્ટ્રવ્યાપી સંચાલન કરતી સંસ્થા.
• ધ બીટલ્સ: વિશ્વ પ્રસિદ્ધ ઐતિહાસિક મ્યુઝિક બેન્ડ.

🚀 આજના સમયમાં પ્રાસંગિકતા અને નાગરિક ફરજ

બાળ આરોગ્ય અને શૌચાલય સ્વચ્છતા: સસ્ટેનેબલ ડેવલપમેન્ટ ગોલ્સ (SDG 3) હેઠળ દેશના દરેક બાળક સુધી આરોગ્ય સેવાઓ પહોંચાડવી જરૂરી છે. ખુલ્લામાં શૌચ ક્રિયા અટકાવીને અને જમતા પહેલા હાથ ધોઈને કરમિયાનો ચેપ રોકવો એ સમયની માંગ છે.
આપણે શું કરી શકીએ? બાળકોને સ્વચ્છ પાણી પીવાની અને શાકભાજી બરાબર ધોઈને વાપરવાની ટેવ પાડવી, નવી દિલ્હીના સ્થાપત્ય અને ભારતીય રાજવ્યવસ્થાના ઇતિહાસ વિશે વાંચવું તથા આપણા ઘર કે આસપાસના બાળકોને આરોગ્ય કાર્યક્રમોમાં ભાગ લેવડાવવો.

❓ વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો (FAQs)