📅 11 જૂન દિન વિશેષ : મહાન ક્રાંતિકારી પંડિત રામપ્રસાદ બિસ્મિલ જન્મજયંતિ અને આંતરરાષ્ટ્રીય રમત દિવસ (International Day of Play) – Sunday Exam

“ક્રાંતિની મિશાલ અને બાળપણની રમત ગમતનું મહત્વ: જ્યારે 11 June એ 'Ram Prasad Bismil' અને 'UN Day of Play' યાદ કરાયા!”

તારીખ: 11 June
આ દિવસ કાકોરી ટ્રેન એક્શનના અમર શહીદ અને પ્રખ્યાત ક્રાંતિકારી કવિ પંડિત રામપ્રસાદ બિસ્મિલની જન્મજયંતિ (1897), બાળકોના સર્વાંગી વિકાસ માટે સંયુક્ત રાષ્ટ્ર દ્વારા મનાવાતો 'આંતરરાષ્ટ્રીય રમત દિવસ' (International Day of Play) તથા વિશ્વના સૌથી ઊંચા શિખર એવરેસ્ટનું જેના નામ પરથી નામકરણ થયું તે સર જ્યોર્જ એવરેસ્ટના જન્મદિન (1790) માટે જાણીતો છે. આ લેખનો મુખ્ય હેતુ વાચકો અને વિદ્યાર્થીઓને ભારતીય ક્રાંતિકારી ઇતિહાસ, હિન્દુસ્તાન રિપબ્લિકન એસોસિએશન (HRA), રમતગમતનું મહત્વ, ભૌગોલિક સર્વેક્ષણ અને 11 June ના ઐતિહાસિક બનાવોથી માહિતગાર કરવાનો છે.

📜 ઇતિહાસ અને ઉત્પત્તિ (History & Origin)

🔥 પંડિત રામપ્રસાદ બિસ્મિલ જન્મદિન (1897): 11 June 1897 ના રોજ ઉત્તર પ્રદેશના શાહજહાંપુર ખાતે ભારતમાતાના વીર સપૂત રામપ્રસાદ 'બિસ્મિલ' નો જન્મ થયો હતો. તેમણે 'માતૃવેદી' અને 'હિન્દુસ્તાન રિપબ્લિકન એસોસિએશન' (HRA) સંસ્થા દ્વારા ક્રાંતિકારી પ્રવૃત્તિઓ ચલાવી હતી.

⚽ આંતરરાષ્ટ્રીય રમત દિવસ (UN Day of Play): સંયુક્ત રાષ્ટ્ર સામાન્ય સભા (UNGA) એ 2024 માં દર વર્ષે 11 June ને 'International Day of Play' તરીકે ઉજવવાની ઘોષણા કરી, જેથી બાળકોના શારીરિક, માનસિક અને સામાજિક વિકાસમાં રમતોના યોગદાનને પ્રોત્સાહન આપી શકાય.

🗺️ સર જ્યોર્જ એવરેસ્ટ જન્મદિન (1790): 11 June 1790 ના રોજ ગ્રેટ ટ્રિગોનોમેટ્રિકલ સર્વે ઓફ ઇન્ડિયાના સર્વેયર જનરલ સર જ્યોર્જ એવરેસ્ટ (Sir George Everest) નો જન્મ થયો હતો. તેમના સન્માનમાં 1865 માં માઉન્ટ એવરેસ્ટનું નામ રાખવામાં આવ્યું હતું.

🎯 મુખ્ય હેતુ અને ઉજવણી

દર વર્ષે 11 June ના રોજ વૈશ્વિક સ્તરે સંયુક્ત રાષ્ટ્ર (UN), યુનિસેફ (UNICEF), ભારત સરકારનું યુવા બાબતો અને રમતગમત મંત્રાલય તથા સંસ્કૃતિ મંત્રાલય દ્વારા આ તારીખ મનાવાય છે, જેના મુખ્ય ઉદ્દેશ્યો નીચે મુજબ છે:

બ્રિટિશ હકુમત સામે દેશની આઝાદી માટે પોતાના પ્રાણ ન્યોછાવર કરનાર વીર રામપ્રસાદ બિસ્મિલના શૌર્ય અને સાહિત્યિક યોગદાનને યાદ કરવું.
બાળકો અને યુવાનોમાં ડિજિટલ સ્ક્રીનથી દૂર રહી મૈદાની રમતો (Outdoor Games) રમવાની ટેવ કેળવવી.

🌟 મહત્વ અને વર્તમાન વર્ષની થીમ

રાષ્ટ્રીય અને ક્રાંતિકારી મહત્વ: પંડિત રામપ્રસાદ બિસ્મિલે 'સરફરોશી કી તમન્ના અબ હમારે દિલ મેં હૈ' જેવી દેશભક્તિની કવિતાઓ અને કાકોરી ક્રાંતિ (1925) દ્વારા ભારતીય યુવાનોમાં આઝાદીનો જુવાળ પેદા કર્યો હતો.
સામાજિક અને બાળ વિકાસ મહત્વ: બાળપણમાં રમતો રમાવાથી બાળકમાં સર્જનાત્મકતા, સહકાર, નેતૃત્વ ગુણો અને શારીરિક સ્વાસ્થ્યનો વિકાસ થાય છે.

🎨 મધ્યસ્થ થીમ: સંયુક્ત રાષ્ટ્ર (UNICEF) અને સંસ્કૃતિ મંત્રાલય દ્વારા આજના દિવસ માટે જે મુખ્ય વિષય કેન્દ્રમાં રાખવામાં આવે છે તે છે: "રમતગમત દ્વારા બાળપણનું રક્ષણ, શહીદોનું સ્મરણ: રમત, સ્વાસ્થ્ય અને આત્મનિર્ભર ભારતનો વૈશ્વિક સંકલ્પ".

🚂 'કાકોરી ટ્રેન એક્શન' (1925)

9 August 1925 ના રોજ રામપ્રસાદ બિસ્મિલ, અશફાકઉલ્લાહ ખાન અને રોશન સિંહે ક્રાંતિકારી પ્રવૃત્તિઓ માટે ભંડોળ મેળવવા કાકોરી ખાતે સરકારી ખજાનો લૂંટ્યો હતો. ત્યારબાદ 19 ડિસેમ્બર 1927 ના રોજ બિસ્મિલજીને ગોરખપુર જેલમાં ફાંસી આપવામાં આવી હતી.

🌍 ભારતમાં ઉજવણી અને પ્રવૃત્તિઓ

ભારતમાં ઉજવણી: શાહજહાંપુર (યુપી) અને ગોરખપુર જેલ સ્મારક ખાતે શહીદ રામપ્રસાદ બિસ્મિલ પ્રતિમા પર પુષ્પાંજલિ અર્પણ કરાય છે. દેશની પ્રાથમિક અને માધ્યમિક શાળાઓમાં વિદ્યાર્થીઓ માટે "રમતગમત મહોત્સવ" યોજાય છે. GPSC, CCE અને UPSC ની તૈયારી કરતા પ્લેટફોર્મ્સ પર રામપ્રસાદ બિસ્મિલ, કાકોરી ટ્રેન એક્શન (9 ઓગસ્ટ 1925), HRA સંસ્થા (1924), જ્યોર્જ એવરેસ્ટ અને UN Day of Play પર વિશેષ ઓનલાઈન કસોટીઓ યોજાય છે.

સામાન્ય પ્રવૃત્તિઓ: બાળકો સાથે મળીને પરંપરાગત ભારતીય રમતો (જેમ કે કબડ્ડી, ખો-ખો, ગીલ્લી-દંડા, પકડાપકડી) રમવી, શાળાઓ અને કૉલેજોમાં "રામપ્રસાદ બિસ્મિલનું જીવન અને શહાદત" તથા "બાળપણમાં રમતોનું મહત્વ" પર વક્તૃત્વ અને કાવ્યપઠન સ્પર્ધા યોજાય છે તથા સોશિયલ મીડિયા પર #RamPrasadBismil #InternationalDayOfPlay #DayOfPlay #KakoriAction #SirGeorgeEverest અને #SarfaroshiKiTamanna હેશટેગ દ્વારા તથ્યો શેર કરવામાં આવે છે.

💡 રસપ્રદ અને ઓછા જાણીતા તથ્યો (Interesting Facts)

બિસ્મિલનું સાહિત્યિક યોગદાન: પંડિત રામપ્રસાદ બિસ્મિલ ઉત્તમ કવિ, અનુવાદક અને લેખક પણ હતા. તેઓ 'બિસ્મિલ', 'રામ' અને 'અજ્ઞાત' નામે ઉર્દૂ તથા હિન્દીમાં કવિતાઓ લખતા હતા.
HRA ની સ્થાપના (1924): 1924 માં કાનપુર ખાતે રામપ્રસાદ બિસ્મિલ, સચિન્દ્રનાથ સાન્યાલ અને જોગેશચંદ્ર ચેટર્જીએ 'હિન્દુસ્તાન રિપબ્લિકન એસોસિએશન' (HRA) ની સ્થાપના કરી હતી.
સર જ્યોર્જ એવરેસ્ટ: સર જ્યોર્જ એવરેસ્ટ પોતે ક્યારેય માઉન્ટ એવરેસ્ટ પર ચડ્યા નહોતા, પણ તેમણે ભારતનો ત્રિકોણમિતિય સર્વે (Survey of India) કરવામાં મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી હતી.
11 June 1997 ના રોજ પ્રખ્યાત ઉદ્યોગપતિ હેન્રી ફોર્ડ (Henry Ford) ના પૌત્ર હેન્રી ફોર્ડ બીજાની 'ફોર્ડ મોટર કંપની' નો ઇતિહાસ રચાયો હતો.

👤 મહત્વપૂર્ણ વ્યક્તિઓ અને સંસ્થાઓ

પંડિત રામપ્રસાદ 'બિસ્મિલ': મહાન ક્રાંતિકારી, દેશભક્ત અને કવિ.
સર જ્યોર્જ એવરેસ્ટ: ભારત દેશના પૂર્વ સર્વેયર જનરલ.
UN / UNICEF: સંયુક્ત રાષ્ટ્રની વૈશ્વિક બાળ વિકાસ સંસ્થાઓ.

🚀 આજના સમયમાં પ્રાસંગિકતા અને નાગરિક ફરજ

રાષ્ટ્રીય એકતા અને ડિજિટલ ડિટોક્સ: રામપ્રસાદ બિસ્મિલ અને અશફાકઉલ્લાહ ખાનની મજબૂત મિત્રતા ભારતની કોમી એકતાનું શ્રેષ્ઠ ઉદાહરણ છે. ઉપરાંત, આજના ડિજિટલ યુગમાં બાળકો મોબાઈલ અને ટીવીના બંધાણી બની રહ્યા છે, ત્યારે મૈદાની રમતો દ્વારા તેમનું સ્વાસ્થ્ય જાળવવું એ સમયની માંગ છે.
આપણે શું કરી શકીએ? આજના દિવસે રામપ્રસાદ બિસ્મિલ લિખિત આત્મકથા અને કવિતાઓ વાંચવી, બાળકોને મોબાઈલથી દૂર રાખી સાંજ સરસ મૈદાની રમતો રમાડવી તથા ભારતીય સ્વાતંત્ર્ય સંગ્રામમાં કાકોરી ક્રાંતિ અને ક્રાંતિકારીઓના ઇતિહાસ વિશે અભ્યાસ કરવો.

💬 "સરફરોશી કી તમન્ના અબ હમારે દિલ મેં હૈ, દેખના હૈ જોર કિતના બાજુ-એ-કાતિલ મેં હૈ." — રામપ્રસાદ બિસ્મિલ સ્મરણ

💬 "માતૃભૂમિની સેવા માટે પ્રાણ અર્પણ કરવા એ જ શૂરવીરનું પરમ ભૂષણ છે." — ક્રાંતિ સંદેશ

💬 "રમવું એ બાળકનો માત્ર અધિકાર નથી, પણ તેના સંતુલિત વિકાસની ચાવી છે." — UNICEF આદર્શ

❓ વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો (FAQs)

પ્રશ્ન 1: મહાન ક્રાંતિકારી પંડિત રામપ્રસાદ બિસ્મિલની જન્મજયંતિ ક્યારે છે?
ઉત્તર: 11 June 1897 (શાહજહાંપુર, ઉત્તર પ્રદેશ).

પ્રશ્ન 2: 'આંતરરાષ્ટ્રીય રમત દિવસ' (International Day of Play) ક્યારે ઉજવવામાં આવે છે?
ઉત્તર: દર વર્ષે 11 June ના રોજ (સંયુક્ત રાષ્ટ્ર દ્વારા 2024 થી).

પ્રશ્ન 3: HRA (હિન્દુસ્તાન રિપબ્લિકન એસોસિએશન) ની સ્થાપના ક્યારે અને ક્યાં થઈ હતી?
ઉત્તર: વર્ષ 1924 માં કાનપુર ખાતે.

પ્રશ્ન 4: રામપ્રસાદ બિસ્મિલને કયા જેલમાં ફાંસી આપવામાં આવી હતી?
ઉત્તર: ગોરખપુર જેલ (19 ડિસેમ્બર 1927).

પ્રશ્ન 5: માઉન્ટ એવરેસ્ટનું નામ કોના પરથી રાખવામાં આવ્યું છે?
ઉત્તર: સર જ્યોર્જ એવરેસ્ટ (Surveyor General of India).

🏁 ઉપસંહાર (Conclusion)

11 June ની તારીખ આપણને દેશની આઝાદી માટે બલિદાન આપનાર ક્રાંતિકારીઓનો વારસો અને દેશભક્તિ (રામપ્રસાદ બિસ્મિલ જન્મજયંતિ 1897) નો ગૌરવશાળી સંદેશ આપે છે, તો બીજી તરફ બાળપણનું જતન અને રમતોનું મહત્વ (આંતરરાષ્ટ્રીય રમત દિવસ 2024) તથા ભૌગોલિક શોધખોળનો ઇતિહાસ (સર જ્યોર્જ એવરેસ્ટ 1790) દર્શાવે છે. ક્રાંતિકારી ચેતના, શારીરિક ફિટનેસ અને રાષ્ટ્રીય ગૌરવ જ ભારતને વિશ્વ સમક્ષ શ્રેષ્ઠ અને સક્ષમ બનાવે છે. સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાના વિદ્યાર્થીઓ માટે પંડિત રામપ્રસાદ બિસ્મિલ, HRA 1924, કાકોરી ટ્રેન એક્શન 1925, અશફાકઉલ્લાહ ખાન, જ્યોર્જ એવરેસ્ટ અને UN Day of Play સાંકળીને અભ્યાસ કરવા માટે આ એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ અને પ્રેરણાદાયી દિવસ છે.

📢 Sunday Exam સત્તાવાર શૈક્ષણિક નોટિસ

Sunday Exam એ ગુજરાતના સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાના ઉમેદવારો માટે 100% એક્ઝામ-ઓરિએન્ટેડ અને સચોટ 'દિન વિશેષ' અને કરંટ અફેર્સ પૂરું પાડતું વિશ્વસનીય શૈક્ષણિક પ્લેટફોર્મ છે. જો તમને આ આર્ટિકલમાં કોઈ પણ પ્રકારની ફેક્ચ્યુઅલ ક્ષતિ જણાય, તો ઉમેદવારો સત્વરે અમારા સત્તાવાર મેઈલ આઈડી sunadyexambyguru@gmail.com પર મેઈલ કરીને વહીવટી જાણ કરી શકે છે.

📌 સંદર્ભો (References): કેન્દ્રીય સંસ્કૃતિ મંત્રાલય, ભારત સરકાર (Freedom Fighters Archives) | સંયુક્ત રાષ્ટ્ર અને યુનિસેફ સત્તાવાર પોર્ટલ (UN International Day of Play Logs) | NCERT/GCERT ધોરણ 8, 11 અને 12 ના આધુનિક ભારતનો ઇતિહાસ, ક્રાંતિકારી ચળવળ અને સામાન્ય વિજ્ઞાન.

📲 ફ્રી જનરલ નોલેજ પીડીએફ, રોજગાર સમાચાર અને ડેઇલી કરંટ અફેર્સ ક્વિઝ માટે અત્યારે જ જોડાઓ:

💬 Join Sunday Exam WhatsApp Community

SUNDAY EXAM

Menu